Οι αξιολογήσεις που κάνουν οι καταναλωτές για προϊόντα και υπηρεσίες καθώς και για επιχειρήσεις στο διαδίκτυο αποτελούν σημαντικό στοιχείο που επηρεάζει τις αγοραστικές επιλογές των καταναλωτών. Βοηθούν τους καταναλωτές να συγκρίνουν με ευκολία αγαθά και επιχειρήσεις πριν πάρουν την τελική τους απόφαση. Μελέτες της αγοράς δείχνουν 93% των καταναλωτών διαβάζουν διαδικτυακές αξιολογήσεις πριν πραγματοποιήσουν μια αγορά. Το 2025 ο Πίνακας Βαθμολογίας Καταναλωτών (Consumer’s Score Board) αποκάλυψε ότι το 66% των ερωτηθέντων καταναλωτών είχαν συναντήσει στο διαδίκτυο ψεύτικες αναφορές.

Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία και κυρίως η Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές και η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες απαντούν, μερικώς, στις ψεύτικες, ή παραπλανητικές αξιολογήσεις. Η BEUC – Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών και το ΚΕ.Π.ΚΑ.- Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών καταθέσαμε τις παρακάτω προτάσεις για την επίλυση αυτού του προβλήματος:

• Οι ψεύτικες διαδικτυακές αναφορές πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα του Δικτύου Συνεργασίας μεταξύ των Εθνικών Αρχών για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών (CPC – Network).
• Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και κυρίως ο ορισμός του παράνομου περιεχομένου που περιέχεται σε αυτή πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να ενισχυθεί η προστασία των καταναλωτών.
• Πρέπει να αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ φορέων εποπτείας διαφορετικών τομέων της αγοράς ώστε να εντοπιστούν προβληματικές πρακτικές σε σχέση με διαδικτυακές αναφορές όταν εμπλέκονται διάφορες Αρχές.
• Πρέπει να αναπτυχθούν και να διαδοθούν ψηφιακά εργαλεία εφαρμογής της νομοθεσίας όπως τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να εντοπίζονται ψεύτικες και παραπλανητικές διαδικτυακές αναφορές και να εμποδίζονται οι πωλητές να χειραγωγούν τα συστήματα αξιολόγησης.
• Πρέπει να καθοριστεί ξεκάθαρα η ευθύνη των διαδικτυακών πλατφορμών.
  • Οι πλατφόρμες αυτές πρέπει να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία για να εντοπίσουν και να διαγράψουν ψεύτικες αναφορές.
  • Οι πλατφόρμες πρέπει να επιβάλλουν κυρώσεις σε όσους καταθέτουν ψεύτικες και παραπλανητικές αναφορές.
• Πρέπει να τροποποιηθεί η Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές ώστε να περιλαμβάνει μέτρα για την πρόληψη των ψεύτικων διαδικτυακών αναφορών ( π.χ. πληρωμένες καταχωρήσεις, απαγόρευση αμφιλεγόμενων και χωρίς αποδείξεις αναφορών, απαγόρευση μαζικών αναφορών για πολλά προϊόντα και υπηρεσίες μαζί).
• Πρέπει να ρυθμιστούν αυστηρότερα οι αναφορές ώστε να αυξηθεί η αξιοπιστία τους.
  • Μόνο πιστοποιημένοι χρήστες με λογαριασμούς, ιστορικό αγορών κ.λπ. πρέπει να μπορούν να κάνουν αναφορές και σχόλια.
  • Όλες οι επιχειρήσεις που επιτρέπουν σε καταναλωτές να καταθέσουν σχόλια πρέπει να μπορούν να εντοπίσουν ένα ψεύτικο ή παραπλανητικό σχόλιο (π.χ. ζητώντας το email αυτού που σχολιάζει).
  • Οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν αναρτημένο τον κώδικα συμπεριφοράς όσον αφορά τις ψεύτικες αναφορές καθώς και τις επιπτώσεις που θα επιβάλουν σε όσους δε συμμορφώνονται. Αυτοί οι κανόνες πρέπει να υπενθυμίζονται στους χρήστες κάθε φορά πριν ανεβάσουν ένα σχόλιο.
  • Σε περίπτωση διαγραφής σχολίου που προέρχεται από έναν πιστοποιημένο καταναλωτή πρέπει να δικαιολογείται από την επιχείρηση ή την πλατφόρμα. Πρέπει να υπάρχει το δικαίωμα σε έφεση και η αναφορά να παραμένει ορατή μέχρι την τελική απόφαση.
  • Πρέπει να υπάρχουν ομοιόμορφοι κανόνες ελέγχου, οι οποίοι να περιλαμβάνουν ξεκάθαρη και εύκολα προσβάσιμη πληροφόρηση για την σημασία της αξιολόγησης με «αστέρια».
  • Οι καταναλωτές πρέπει να μπορούν να ταξινομήσουν τις αναφορές με βάση συγκεκριμένα φίλτρα ( π.χ. υπηρεσίες, προϊόν, ποιότητα, χρονολογία σχολίου κ.λπ.).
  • Όταν χρησιμοποιείται τεχνητή νοημοσύνη για να δοθεί μια περίληψη σχολίων οι καταναλωτές πρέπει να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στα αναλυτικά σχόλια.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. παρακολουθεί το θέμα, παρεμβαίνει και θα ενημερώνει τα μέλη του για τις μελλοντικές εξελίξεις.