Κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, το κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις τηλεπικοινωνίες αποτελεί μία αδιαμφισβήτητη επιτυχία, μετακινώντας την Ευρώπη από μονοπωλιακούς, κρατικά ελεγχόμενους παρόχους τηλεπικοινωνιών σε ένα σύστημα που προάγει τον ανταγωνισμό, την καινοτομία και την προστασία των καταναλωτών. Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (European Electronic Communications Code – EECC) καθιέρωσε σαφείς αρχές, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό, προάγοντας την εσωτερική αγορά και διασφαλίζοντας τα συμφέροντα των τελικών χρηστών. Οι αρχές αυτές διαμόρφωσαν την ανάπτυξη μιας αγοράς τηλεπικοινωνιών, που λειτουργεί προς όφελος των καταναλωτών.

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει τον EECC, προτείνοντας μια νέα Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (Digital Networks Act – DNA), συνιστά σημαντική ευκαιρία, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή αγορά επικοινωνιών είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος, βελτιώνοντας τα επιτεύγματα του Κώδικα: μέσω της ενίσχυσης της προστασίας των καταναλωτών, της προώθησης του θεμιτού ανταγωνισμού, της ενδυνάμωσης των ρυθμιστικών αρχών, ώστε να παρακολουθούν αποτελεσματικά τις αγορές, να επιβάλλουν τους κανόνες και να αναπτύσσουν νέα πρότυπα, απλοποιώντας  τους κανόνες, που αφορούν τον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

Ωστόσο, από την οπτική των καταναλωτών, η προτεινόμενη Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (DNA)  εξακολουθεί να υπολείπεται, σημαντικά, των απαιτούμενων προδιαγραφών. Παρά τη σαφή δυνατότητα να αποφέρει οφέλη τόσο στους Ευρωπαίους καταναλωτές, όσο και στον τηλεπικοινωνιακό τομέα, η BEUC εκτιμά ότι η πρόταση θα απαιτήσει ουσιώδεις τροποποιήσεις, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες ως προς τα δικαιώματα των καταναλωτών, τον ανταγωνισμό και την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών.

Από την οπτική των καταναλωτών, εκφράζεται έντονος προβληματισμός ότι ο  «εκσυγχρονισμός» των τηλεπικοινωνιακών κανόνων, που προέκυψε μέσω της πρότασης για την Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα, στην πραγματικότητα κινδυνεύει να καταργήσει την υπάρχουσα προστασία για τους καταναλωτές (δικαιώματα τελικών χρηστών), εναρμονίζοντας τα δικαιώματα των καταναλωτών, στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή και περιορίζοντας δυσανάλογα τις εξουσίες των κρατών - μελών να προστατεύουν, να ορίζουν και να επεκτείνουν αυτά τα δικαιώματα, ενώ παράλληλα θέτει σε κίνδυνο την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ της διατήρησης του θεμιτού ανταγωνισμού και της προώθησης της συνδεσιμότητας για όλους. Επιπλέον, η πρόταση ενδέχεται να υπονομεύσει την ανεξαρτησία του Φορέα Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC) της Ε.Ε. μέσω της δημιουργίας της Υπηρεσίας Ψηφιακών Δικτύων (ODN).

Επιπλέον, εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις, ως προς την αδικαιολόγητη επαναφορά προς αναθεώρηση του Κανονισμού για το Ανοικτό Διαδίκτυο (Open Internet Regulation), ιδίως λόγω διατάξεων που ενδέχεται να αποδυναμώσουν την αρχή της ουδετερότητας του διαδικτύου (Net Neutrality).

Η BEUC – Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών και το ΚΕ.Π.ΚΑ. – Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών πρότειναν:

1. Προστασία και ενίσχυση των δικαιωμάτων των τελικών χρηστών στις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών

Τα δικαιώματα των τελικών χρηστών θα πρέπει να επικαιροποιηθούν και να επεκταθούν, για να αντιμετωπιστούν τυχόν ζημίες που προκαλούνται στους καταναλωτές (π.χ. οι περιορισμοί στις πιεστικές πωλήσεις μέσω τηλεφώνου, η επιβολή ελάχιστων ταχυτήτων στο διαδίκτυο και ο περιορισμός των συμβάσεων σε 12 μήνες, ώστε να μπορούν οι καταναλωτές να αλλάζουν προμηθευτή, χωρίς κυρώσεις.

2. Διασφάλιση της ουδετερότητας του διαδικτύου και προστασία του δικαιώματος σε ένα ανοικτό διαδίκτυο

Η ουδετερότητα του διαδικτύου δεν θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο επανεξέτασης στο πλαίσιο της Πράξης για τα Ψηφιακά Δίκτυα (DNA). Η αναθεώρηση του Κανονισμού για το Ανοικτό Διαδίκτυο πρέπει να εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής της πρότασης και ο Κανονισμός πρέπει να παραμείνει, ως ανεξάρτητη νομοθεσία. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις που αφορούν τη διασύνδεση IP (IP Interconnection), τις εξειδικευμένες υπηρεσίες (Specialised Services) και τον εθελοντικό μηχανισμό συνεννόησης (Voluntary Conciliation Mechanism) πρέπει να καταργηθούν, για να αποφευχθούν μέτρα παρόμοια με τα τέλη δικτύου (network fees),  τα οποία παραβιάζουν την ουδετερότητα του δικτύου.

3. Διατήρηση της ανεξαρτησίας των ευρωπαϊκών φορέων εποπτείας των τηλεπικοινωνιών

Η ανεξαρτησία του φορέα BEREC και των Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών πρέπει να διαφυλαχθεί και να προστατευθεί. Η νέα Υπηρεσία Ψηφιακών Δικτύων θα πρέπει να υποστηρίζει και όχι να αναπαράγει, να οικειοποιείται, ή να υπονομεύει τις λειτουργίες του φορέα αυτού.

4. Ενίσχυση της πρόσβασης σε βασικές τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες

Οι Υποχρεώσεις Καθολικής Υπηρεσίας - ΥΚΥ (Universal Service Obligations – USO),  οι οποίες παρέχουν συνδεσιμότητα σε ευάλωτους τελικούς χρήστες, πρέπει να προστατεύονται και να επεκτείνονται (π.χ. συμπεριλαμβανομένων εγγυήσεων για υπηρεσίες φωνής μέσω IP και μηνυμάτων) και οι Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές πρέπει να διατηρούν διακριτική ευχέρεια για τον καθορισμό διαδικασιών για την εφαρμογή της καθολικής υπηρεσίας στην πράξη.

5. Ο ανταγωνισμός παραμένει θεμελιώδης προϋπόθεση για την ευημερία των καταναλωτών

Οι κανόνες πρόσβασης στην αγορά και το καθεστώς δεσπόζουσας θέσης στην Αγορά (Significant Market Power – SMP) πρέπει να παραμείνουν σε ισχύ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο δίκαιος ανταγωνισμός στην αγορά τηλεπικοινωνιών, επιτρέποντας την ανάπτυξη ανταγωνιστικών φορέων και ανταμείβοντας τις προσφορές, που επικεντρώνονται στο όφελος του καταναλωτή.