Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει φέρει στην επιφάνεια μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση, με επιπτώσεις για όλο τον πλανήτη. Οι καταναλωτές και πάλι θα «πληρώσουν το μάρμαρο». Η δυσμενής αυτή κατάσταση, απαιτεί καινοτόμες λύσεις και άμεση εφαρμογή τους, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι επιπτώσεις για τους καταναλωτές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειες, για την απανθρακοποίηση της ενέργειας μας και απαλλάσσεται από τα ορυκτά καύσιμα όπως το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να γίνουμε ενεργειακά ανεξάρτητοι και ανταγωνιστικοί, σε παγκόσμιο επίπεδο και να εξασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές θα είναι σωστά προστατευμένοι, σε μια επόμενη κρίση ορυκτών καυσίμων. Κάθε μικρό βήμα βοηθά: κάθε ηλιακό πάνελ και ηλεκτρικό όχημα μας κάνει λιγότερο εξαρτημένους από τα ορυκτά καύσιμα και τις ασταθείς τιμές τους.

Από την ενεργειακή κρίση του 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπάθησε να ενισχύσει την επάρκεια των αγορών ενέργειας, ενδυναμώνοντας την προστασία των καταναλωτών και διαφοροποιώντας τις πηγές ενέργειας.

Φυσικά, η ενεργειακή μετάβαση έχει κόστος, αλλά η αδράνεια έχει ακόμη μεγαλύτερο κόστος. Μια πρόσφατη μελέτη της Επιτροπής του Ηνωμένου Βασιλείου για την Κλιματική Αλλαγή έδειξε ότι μια κρίση ορυκτών καυσίμων κοστίζει όσο και το σύνολο της επένδυσης, που απαιτείται, για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών, έως και το 2050.

Παρά τις προσπάθειές της, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει εκτεθειμένη, σε εξωτερικές γεωπολιτικές κρίσεις και δεν είναι ακόμη προετοιμασμένη να απορροφήσει κρίσεις αυτού του μεγέθους. Ενώ δεν έχουμε, ακόμη, φτάσει τα επίπεδα τιμών της κρίσης του 2022, οι τρέχουσες αυξήσεις τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, πιέζουν σοβαρά τους προϋπολογισμούς των καταναλωτών. Εκτός από τις τιμές βενζίνης και πετρελαίου, αυξάνονται οι τιμές τροφίμων, επειδή αυξάνονται οι τιμές των λιπασμάτων και των μεταφορών. Και όλο αυτό το σκηνικό αναδεικνύει το πρόβλημα του αυξανόμενου κόστους διαβίωσης.

Είναι η δεύτερη κρίση ορυκτών καυσίμων, που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές της Ε.Ε. μέσα σε λιγότερο από 5 χρόνια. Η Ε.Ε. έχει καταβάλει προσπάθειες (νομοθεσία, διαφοροποίηση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, περισσότερες ανανεώσιμες πηγές), αλλά δεν είναι αρκετές. Αν ληφθούν υπόψιν οι προηγούμενες κρίσεις, μπορούμε να προβλέψουμε, με βεβαιότητα, ότι οι τιμές θα αυξηθούν συνολικά. Υπάρχουν ήδη απότομες αυξήσεις τιμών καυσίμων στα πρατήρια και αναμένονται επίσης στο φυσικό αέριο καθώς και αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα. Οι Ενώσεις Καταναλωτών συμβουλεύουν τους πολίτες πως μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτή τη κρίση καλύτερα:

• Με συμβουλές για τα συμβόλαια ενέργειας (πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για αλλαγή παρόχου ή προγράμματος),

• Με αλλαγή συμπεριφοράς για εξοικονόμηση ενέργειας και

• Με παρακολούθηση της αγοράς (προμηθευτές που κερδοσκοπούν εις βάρος των καταναλωτών).

Παρόλα αυτά και οι παραπάνω συμβουλές δεν επαρκούν. Για αυτό η BEUC – Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών και το ΚΕ.Π.ΚΑ. – Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών ζήτησαν:

• Παροχή άμεσης και αυξημένου ύψους στήριξης σε όσους τη χρειάζονται πραγματικά.

• Το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής στήριξης να κατευθυνθεί σε υποδομές όπως ανακαινίσεις, καθαρή θέρμανση/ψύξη, περισσότερες ανανεώσιμες πηγές.

• Η αποθήκευση ενέργειας για τον επόμενο χειμώνα, πρέπει να ξεκινήσει εγκαίρως και συντονισμένα.

• Εφαρμογή και επιβολή των δικαιωμάτων των καταναλωτών:

o Προστασία από αποσύνδεση → 31 εκατομμύρια Ευρωπαίοι καθυστέρησαν την πληρωμή των λογαριασμών, το 2024

o Παρακολούθηση της αγοράς → οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να συγκρατούν τις τιμές, υπό έλεγχο και να μην επιτρέπουν αυξήσεις πάνω από συγκεκριμένα όρια.

o Ενίσχυση των συστημάτων τροφίμων, που δε βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.

o Ενίσχυση των καταναλωτών, για να αντιμετωπίσουν αγορά και συντήρηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, της οποίας η επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποδίδει καθώς τώρα οι τιμές ενέργειας είναι χαμηλότερες σε σχέση με χώρες οι οποίες επένδυσαν λιγότερο, όπως η Ιταλία.

Στις 22 Απριλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το σχέδιο « Accelerate EU», όπου παρουσιάζεται ένα ολοκληρωμένο σύνολο δράσεων και μέτρων. Ένα βασικό μέτρο, που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης, στην ηλεκτρική ενέργεια. Αυτή η μείωση θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε 14% μείωση των λογαριασμών ενέργειας.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. ζητάει από την Ελληνική Κυβέρνηση την εφαρμογή του μέτρου αυτού, τουλάχιστον, για περιόδους ενεργειακών κρίσεων.

Για καταγγελίες ή περισσότερες πληροφορίες, ας απευθυνθούμε στο ΚΕ.Π.ΚΑ., τηλ. 2310-233333, ώρες 09:00 – 14:30.

To ΚΕ.Π.ΚΑ. έχει αναλάβει 2 προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Dash-Board που αφορά τη συμβουλευτική υπερχρεωμένων νοικοκυριών και IDEA που αφορά την καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού.

Χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο των Σ.Χ.: 101196249 και 101195628. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αποκλειστικά του/των συγγραφέα/ων και δεν αντανακλούν κατ' ανάγκη τις απόψεις και τις γνώμες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Έρευνας (REA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι γι' αυτές  .