Η προώθηση αγαθών από τους Influencer είναι πανταχού παρούσα στα κοινωνικά δίκτυα, εξαιτίας του μεγάλου όγκου περιεχομένου και την χωρίς όρια δημιουργικότητα των influencer. Όλη αυτή η παρουσία είναι αδύνατο να μη γίνει αντιληπτή από τους καταναλωτές. Ανάμεσα στο Μάρτιο και το Σεπτέμβριο 2025, 14 Ενώσεις Καταναλωτών - μέλη της BEUC – Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών, από 12 χώρες, έλεγξαν περίπου 650 αναρτήσεις και βίντεο από influencer στο Tik Tok, Instagram, You Tube και Snapchat.

Παρότι η προώθηση αγαθών από influencer καλύπτει όλους τους τομείς της αγοράς τα μέλη της BEUC εστίασαν σε αναρτήσεις για τρόφιμα και γρήγορη μόδα, καθώς πιστεύουμε ότι αυτοί οι 2 τομείς ενέχουν πιθανούς κινδύνους για τους καταναλωτές. Η έρευνά μας έδειξε ευρέως διαδεδομένη χρήση πρακτικών κρύφο-διαφήμισης και τρόπων που οι influencer χρησιμοποιούν για να απευθυνθούν στο συναίσθημα και να διαμορφώσουν τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Η έρευνα επίσης έδειξε ότι φίρμες χρησιμοποιούν τη προώθηση αγαθών, από influencer, για να διαμορφώσουν θετική φήμη ανάμεσα στους καταναλωτές και ειδικά ανάμεσα στους νέους.

Το 2023 είχαμε εντοπίσει ότι η Ευρωπαϊκή νομοθεσία μπορεί μόνον κατά ένα μέρος να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που δημιουργεί η προώθηση αγαθών από influencer και πρέπει να επικαιροποιηθεί. Πρέπει να αποσαφηνίσει τις ευθύνες των διάφορων εταίρων που λειτουργούν στο περιβάλλον των influencer. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αποσαφηνιστούν οι ευθύνες των ίδιων των influencer, των πρακτορείων τους, των διαφημιζόμενων επιχειρήσεων και των διαδικτυακών πλατφορμών.

Η έρευνά μας στοχεύει να παρέχει επιπλέον αποδείξεις, οι οποίες θα υποστηρίξουν τις συζητήσεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο κυρίως για την Πράξη για τη Ψηφιακή Δικαιοσύνη και την Οδηγία για τις Οπτικοακουστικές Υπηρεσίες. Και οι 2 αυτές νομοθετικές πράξεις αναμένονται το 2026.

 Βασικά ευρήματα της έρευνας:

• Η προώθηση αγαθών από influencer είναι, σήμερα, μια από τις πιο κοινές τεχνικές διαφήμισης στο διαδίκτυο. Οι φίρμες συνεργάζονται με δημιουργούς περιεχομένου, στους οποίους παρέχουν άμεσα, ή έμμεσα οφέλη για να διαφημίσουν τα προϊόντα τους ή τις υπηρεσίες τους. Αυτή η μέθοδος έχει σημαντικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών και στις αγοραστικές τους αποφάσεις, εκτοξεύοντας, έτσι, την προσήλωση των καταναλωτών σε μια φίρμα και τις πωλήσεις της.
• Η προώθηση αγαθών από τους influencer συνεχίζει να λαμβάνει χώρα και να επεκτείνεται σε «θολά περιβάλλοντα». Οι αποδείξεις που συλλέξαμε, στους τομείς των τροφίμων και της γρήγορης μόδας επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ευρέως διαδεδομένων, κρυφών, διαφημιστικών πρακτικών. Τα εμπορικά μηνύματα μοιάζουν με προσωπικές επιλογές και όχι με διαφήμιση, αλλοιώνοντας έτσι, τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην προώθηση προϊόντων και τη προσωπική άποψη. Οι διαφημίσεις δεν επισημαίνονται ως διαφημίσεις και ακόμη και όταν επισημαίνονται η ορολογία δεν είναι ξεκάθαρη και συχνά είναι παραπλανητική. Οι εκπτώσεις και οι προσφορές συχνά κρύβονται στα σχόλια κάτω από τις αναρτήσεις.
• Με το πέρασμα των χρόνων, έχουν αναπτυχθεί και νέες μέθοδοι. Οι influencer παίζουν με τα συναισθήματά μας, χρησιμοποιούν τεχνικές παιχνιδιών, διαγωνισμούς και άλλες προκλήσεις. Τέτοιες πρακτικές «γαντζώνουν» τους καταναλωτές, κυρίως τους νέους, προσθέτοντας συνεχή και αυξανόμενη πίεση για περισσότερες αγορές, ενθαρρύνοντας, έτσι, την υπερκατανάλωση.
• Κάποιοι έμποροι, κυρίως στο τομέα της γρήγορης μόδας, στηρίζουν την εξάπλωση της φήμης τους και τη κοινωνική αποδοχή της φίρμας τους, στην προώθηση τον προϊόντων τους, από τους influencer. Το νομοθετικό πλαίσιο για τους influencer είναι σύνθετο και κατακερματισμένο. Κάποια κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει κάποιους κανόνες, κάποιοι κανόνες προβλέπονται από την Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές, άλλοι από την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και άλλοι από την Οδηγία για τις Οπτικοακουστικές Υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι πολλές τομεακές Αρχές μπορεί να εμπλέκονται ( Αρχές Προστασίας Καταναλωτή, Ρυθμιστές Οπτικοακουστικών Υπηρεσιών κ.λπ.) και η καθεμία έχει το δικό της τρόπο να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις, από την προώθηση αγαθών από τους influencer.
• Η αυτορρύθμιση έχει αποδειχτεί ανεπαρκής και αναποτελεσματική όσον αφορά την ρύθμιση προώθησης αγαθών από influencer. Οι πολιτικές των πλατφορμών κοινωνικών δικτύων συχνά παρακάμπτονται και εφαρμόζονται αναποτελεσματικά. Παράλληλα, οι δεσμεύσεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως αυτή που οι εταιρείες τροφίμων ανέλαβαν, εθελοντικά, να περιορίσουν την προώθηση ανθυγιεινών τροφίμων στα παιδιά, αντιμετώπισαν εντελώς αναποτελεσματικά παρόμοιες πρακτικές influencer.

H BEUC και το ΚΕ.Π.ΚΑ.- Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών κατέθεσαν συγκεκριμένες προτάσεις:

• Στην Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές πρέπει να προστεθεί ένας ξεκάθαρος ορισμός για την προώθηση αγαθών από influencer.
• Πρέπει να δημιουργηθεί ένα εναρμονισμένο πανευρωπαϊκό πρότυπο, για την αποκάλυψη των πρακτικών των influencer.
• Πρέπει να θεσμοθετηθεί κοινή ευθύνη influencer, πρακτορείων, εταιριών, σε περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας για την Προστασία των Καταναλωτών.
• Πρέπει να επιβληθούν απαγορεύσεις, κυρίως σε ευαίσθητους τομείς, όπως η διαφήμιση ανθυγιεινών τροφίμων στα παιδιά. Στον τομέα της γρήγορης μόδας είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε σε συν-ρύθμιση και οι διαφημιστές και οι έμποροι να τη σέβονται απόλυτα.
• Πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των διάφορων αρχών που εποπτεύουν την προώθηση αγαθών από influencer, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
• Πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων εφαρμόζουν υπεύθυνα τις πολιτικές για τους influencer. Σε περίπτωση που δεν το κάνουν οι αρχές πρέπει να επιβάλλουν κυρώσεις.
• Απαιτούνται εκστρατείες ενημέρωσης και προς τους καταναλωτές και προς τους influencer ώστε να υπάρχει καλύτερη συμμόρφωση με τους κανόνες.

Η BEUC και το ΚΕ.Π.ΚΑ. κατέθεσαν παράπονα εναντίον:

• Του Tik Tok, το 2021, για την απουσία προστασίας των παιδιών από κρυπτό-διαφημίσεις influencer.
• Της πλατφόρμας Shein, το 2025, για τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα που δημιουργεί η γρήγορη μόδα.
• Των Instagram, YouTube, TikTok, Twitter, το 2023, γιατί διευκόλυναν την παραπλανητική προώθηση των κρυπτονομισμάτων.

Για περισσότερες πληροφορίες, για καταγγελίες κάθε μορφής «πλασματικής» έκπτωσης ή τυχόν προβλημάτων, μετά τις αγορές σας, απευθυνθείτε στο ΚΕ.Π.ΚΑ., στο τμήμα εξυπηρέτησης Καταναλωτών: τηλ. 2310 233.333, ώρες 09:00 – 14:30.

 To ΚΕ.Π.ΚΑ. έχει αναλάβει 2 προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Dash-Board που αφορά τη συμβουλευτική υπερχρεωμένων νοικοκυριών και IDEA που αφορά την καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού.

Χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο των Σ.Χ.: 101196249 και 101195628. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αποκλειστικά του/των συγγραφέα/ων και δεν αντανακλούν κατ' ανάγκη τις απόψεις και τις γνώμες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Έρευνας (REA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι γι' αυτές.