Το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης

Στις 19 Φεβρουαρίου 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα πακέτο πρωτοβουλιών . που περιγράφει το όραμα της Ευρώπης, για το ψηφιακό μέλλον. Το πακέτο περιέχει 3 έγγραφα:

  • Ένα έγγραφο ενημερωτικό, για το όραμα της Ευρώπης, με τίτλο: «Διαμορφώνοντας το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης».
  • Μια λευκή βίβλο, για την τεχνητή νοημοσύνη, που θέτει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την προώθηση και την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, με ταυτόχρονη διασφάλιση του σεβασμού των βασικών δικαιωμάτων των πολιτών.
  • Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα, με βασικό αντικείμενο τη διασφάλιση πώς θα διασφαλίσουμε ότι η Ε.Ε. θα καταστεί πρότυπο και θα αναλάβει ηγετικό ρόλο σε μια κοινωνία δυνατή χάρη στα δεδομένα.

Η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βασίζεται σε 3 πυλώνες, με αρκετές πρωτοβουλίες, για τον καθένα:
1. Η τεχνολογία δουλεύει για τον άνθρωπο: Για την υλοποίηση αυτού του πυλώνα, η λευκή βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη θέτει τις προϋποθέσεις, για ένα νομοθετικό πλαίσιο, για τη δημιουργία εμπιστοσύνης στην τεχνητή νοημοσύνη. Η λευκή βίβλος για την τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται σε δύο πυλώνες:

  • Ο πρώτος πυλώνας αφορά τη βιομηχανία και την έρευνα και στοχεύει στην επίτευξη άριστων αποτελεσμάτων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης
  • Ο δεύτερος πυλώνας παρουσιάζει τις επιλογές δημιουργίας νομικού πλαισίου που θα διασφαλίσει την εμπιστοσύνη την τεχνητή νοημοσύνη, αντιμετωπίζει τους κινδύνους, για τα βασικά δικαιώματα και την ασφάλεια. Αυτό το νομικό πλαίσιο θα εστιάσει στις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, με βάση τον τομέα χρήσης και την ίδια τη χρήση της εφαρμογής. Αυτές οι υψηλού κινδύνου εφαρμογές θα πρέπει να είναι διαφανείς, ιχνηλατήσιμες και να υφίστανται ανθρώπινη εποπτεία. Οι Εποπτικές Αρχές, επίσης, θα πρέπει να μπορούν να ελέγξουν και να πιστοποιήσουν τα δεδομένα, που χρησιμοποιούν οι αλγόριθμοι. Ο Γενικός Κανονισμός για την ασφάλεια των αγαθών και τις ευθύνες των προμηθευτών θα βελτιωθεί, για να ανταποκρίνεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο δεύτερος πυλώνας προβλέπει αξιολόγηση των κριτηρίων ώστε να διευρυνθεί μελλοντικά, ο κατάλογος εφαρμογών υψηλού κινδύνου. Η στρατηγική για την κυβερνοασφάλεια στην Ευρώπη, που περιλαμβάνει των αναθεώρηση της Οδηγίας για την Ασφάλεια Συστημάτων Δικτύου (Ψηφιακή Ασφάλεια) και τη δημιουργία κοινής ομάδας κυβερνοασφάλειας καθώς και το πρόγραμμα της ενίσχυσης δεξιοτήτων που στοχεύει στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλη την κοινωνία, πρέπει να διασφαλίσουν οφέλη για όλους στην ψηφιακή εποχή.

2. Η ψηφιακή οικονομία είναι δίκαιη και ανταγωνιστική: Για την υλοποίηση αυτού του πυλώνα, η στρατηγική για τα δεδομένα τονίζει ότι το ευρωπαϊκό ψηφιακό όραμα πηγάζει από τις ευρωπαϊκές αξίες και τα βασικά δικαιώματα, βάζοντας τον άνθρωπο στο επίκεντρο της πολιτικής, αλλά και διευρύνοντας την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης με σεβασμό στην προστασία των δεδομένων και των καταναλωτών καθώς και στη νομοθεσία για τον ανταγωνισμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να υπάρχει ροή δεδομένων εντός της Ε.Ε. και σε όλους τους τομείς, προς όφελος όλων, με κανόνες για την πρόσβαση και χρήση δεδομένων, δίκαιους, πρακτικούς και σαφείς. Η Ε.Ε. θα αξιολογήσει την καταλληλότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό, στο ψηφιακό περιβάλλον και θα αναθεωρήσει όσους κανόνες δεν είναι κατάλληλοι. Η πράξη για τις ψηφιακές Υπηρεσίες θα διασφαλίσει ότι οι αγορές, που βασίζονται, σε μεγάλες πλατφόρμες, με σημαντική επιρροή στο δίκτυο, λειτουργούν με τρόπο που είναι δίκαιος, χωρίς να αποκλείουν την είσοδο στην αγορά καινοτόμων επιχειρήσεων. Το πλαίσιο για τα ψηφιακά χρηματοοικονομικά προϊόντα θα διασφαλίζει εύκολα, κατανοητά, ασφαλή και ανταγωνιστικά χρηματοδοτικά αγαθά, περιλαμβάνοντας νομοθετικές προτάσεις για τα κρυπτονομίσματα, για τη λειτουργία σε ψηφιακό περιβάλλον και μια στρατηγική για την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς πληρωμών. Η εφαρμογή της πράξης για τη διαλειτουργικότητα, για την πρόσβαση στα δεδομένα θα προωθηθεί. Ένα νέο πρόγραμμα για τους καταναλωτές θα τους δώσει τη δυνατότητα να κάνουν πληροφορημένες επιλογές και να παίζουν ένα ενεργό ρόλο στην ψηφιακή μετάβαση.


3. Θέλουμε μια ανοιχτή, δημοκρατική και βιώσιμη κοινωνία: Για την υλοποίηση αυτού του πυλώνα θα θεσμοθετηθούν, ως τμήμα της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, κανόνες για την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς ψηφιακών υπηρεσιών, με ενίσχυση και εναρμόνιση των ευθυνών για τις ψηφιακές πλατφόρμες. Η αναθεώρηση του κανονισμού για την ηλεκτρονική ταυτοποίηση (eIDAS) θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητά του, θα επεκτείνει τα οφέλη του στον ιδιωτικό τομέα και θα προωθήσει αξιόπιστες ψηφιακές ταυτοποιήσεις. Μια πρωτοβουλία για την κυκλική οικονομία στον τομέα των ηλεκτρονικών συσκευών θα διασφαλίσει ότι αυτές είναι σχεδιασμένες να διαρκούν, να επαναχρησιμοποιούνται και να ανακυκλώνονται, διασφαλίζοντας το δικαίωμα στη διόρθωση, ή στην αναβάθμιση, ώστε να διευρυνθεί ο κύκλος της ζωής τους και να αποφεύγεται η πρόωρη απαξίωση. Η προώθηση των ηλεκτρονικών αρχείων υγείας που βασίζεται σε μια κοινή ευρωπαϊκή μορφή ανταλλαγής και ένας ευρωπαϊκός χώρος για τα δεδομένα υγείας θα βελτιώσουν την ασφαλή πρόσβαση στα δεδομένα αυτά.

Απαντώντας στην πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) ζήτησε να τεθούν σε εφαρμογή διασφαλίσεις, ώστε να μετριαστούν οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη και την κοινή χρήση των δεδομένων, για τα 450 εκατομμύρια των Ευρωπαίων πολιτών και να προστατευτούν τα δικαιώματά τους στην ψηφιακή επανάσταση.

Η BEUC αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες, με τεχνητή νοημοσύνη, όπως οι εικονικοί βοηθοί, μπορούν να κάνουν τη ζωή των καταναλωτών πιο εύκολη. Όμως, υπάρχουν και κίνδυνοι, για παράδειγμα όταν η τεχνητή νοημοσύνη οδηγεί σε χειραγώγηση, ή σε διακρίσεις εναντίον καταναλωτών. Η BEUC ζητά νομικούς υποχρεωτικούς κανόνες, που θα κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των καταναλωτών στην τεχνητή νοημοσύνη, υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να λειτουργούν με διαφάνεια και να αναλαμβάνουν την ευθύνη, για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα προϊόντα τους και δίνουν στις δημόσιες αρχές τη δύναμη, για να διασφαλίσουν ότι οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης δε βλάπτουν τους καταναλωτές.


Σήμερα, πολλά δεδομένα συγκεντρώνονται στα χέρια των λίγων εταιριών, με κυρίαρχη θέση στην αγορά. Αυτή η συγκέντρωση, συχνά, γίνεται σε βάρος της ιδιωτικής ζωής των καταναλωτών, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζει τους ανταγωνιστές αυτών των μεγάλων εταιριών να θέσουν νέα προϊόντα και υπηρεσίες στην αγορά. Οι καταναλωτές μάλλον θα ωφεληθούν, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ευκολότερη, για τις εταιρίες την πρόσβαση σε δεδομένα. Όμως, αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε ένα πόλεμο και οι καταναλωτές πρέπει να έχουν πάντοτε τον έλεγχο των δεδομένων τους.

Η κ. Μονίκ Γκόγιενς, Γενική Διευθύντρια της BEUC, σχολίασε:
"Η Ευρώπη χρειάζεται υποχρεωτικούς και εφαρμόσιμους κανόνες για να διασφαλίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει πραγματικά οφέλη στους καταναλωτές και στην κοινωνία. Οι καταναλωτές πρέπει να βοηθηθούν ώστε να καταλάβουν πώς χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη και τι συνέπειες έχει η χρήση της. Πρέπει να μπορούν να εμπιστευτούν τις εταιρίες που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη με ασφάλεια και υπευθυνότητα. Πρέπει να είναι σίγουροι ότι θα είναι προστατευμένοι, αν κάτι "πάει στραβά." Χωρίς αυτές τις διασφαλίσεις, οι καταναλωτές δε θα αποδεχτούν αυτές τις νέες υπηρεσίες και προϊόντα. Υπερβολικά πολλά δεδομένα συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων βιομηχανιών, που τα χρησιμοποιούν για δικό τους μόνον όφελος. Οι καταναλωτές θα ωφελούνταν, αν για παράδειγμα η αυτοκινητοβιομηχανία επέτρεπε την πρόσβαση στα δεδομένα των αυτοκινήτων, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών κινητικότητας. Είναι καλό, που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να νομοθετήσει για το πώς θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα, αλλά όταν πρόκειται για προσωπικά δεδομένα, πρέπει πάντοτε ο καταναλωτής να αποφασίζει εάν επιτρέπει τη συλλογή και την κοινή χρήση των δεδομένων του. Ο στόχος που έχει τεθεί να μπορέσουν οι Ευρωπαϊκές εταιρίες να ανταγωνιστούν με τις μεγάλες εταιρίες τεχνολογίας δεν πρέπει να επιτευχθεί σε βάρος της ιδιωτικότητας και της αυτονομίας των καταναλωτών."

Η BEUC και το ΚΕ.Π.ΚΑ.-Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών, με δελτίο τύπου, στις 25 Φεβρουαρίου 2020, για την τεχνητή νοημοσύνη και τις αποφάσεις που λαμβάνονται από αλγορίθμους, ζητήσαμε:

  • Νομοθετικούς, υποχρεωτικούς και εφαρμόσιμους κανόνες, που θα αφορούν δίκαιη χρήση, διαφάνεια, ανάληψη ευθύνης, έλεγχο και ασφάλεια, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτόματη λήψη αποφάσεων να χρησιμοποιούνται με δίκαιο και υπεύθυνο τρόπο. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν ξεκάθαρη εικόνα για τον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις και να έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν σε αυτές. Οι εταιρίες πρέπει να θέσουν τα κατάλληλα μέτρα, για να εγγυηθούν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία και να επιτρέπουν το νομοθετικό έλεγχο.
  • Η υπάρχουσα νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών, τις διακρίσεις, την ασφάλεια των αγαθών και την ευθύνη του προμηθευτή αγαθών πρέπει να επικαιροποιηθεί, για να προστατέψουν τους καταναλωτές από κινδύνους, που προέρχονται από την τεχνητή νοημοσύνη και την αυτόματη λήψη αποφάσεων και να προβλέπει μηχανισμούς εφαρμογής της νομοθεσίας και αποζημίωσης των καταναλωτών, εάν υποστούν βλάβη.
  • Θεσμοθέτηση συστημάτων αξιολόγησης των κινδύνων από τη τεχνητή νοημοσύνη και την αυτόματη λήψη αποφάσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι όσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανές επιπτώσεις, τόσο πιο ισχυρό και αυστηρό θα είναι το νομοθετικό πλαίσιο.


Οι Ευρωπαϊκοί κανόνες για την πρόσβαση και την κοινή χρήση των δεδομένων πρέπει να:

  • απαιτούν από τις επιχειρήσεις τα παρέχουν πρόσβαση στα δεδομένα τους, εφόσον αυτή η πρόσβαση διορθώνει προβλήματα της αγοράς, όπως άρνηση πρόσβασης για να εμποδιστούν ανταγωνιστές να θέσουν στην αγορά νέα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες,
  • εγγυώνται ότι η συλλογή και η χρήση δεδομένων συμμορφώνονται με το Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, με ιδιαίτερη προσοχή όταν οι εταιρίες έχουν πρόσβαση η μια στα δεδομένα της άλλης, δημιουργούν εργαλεία για τους καταναλωτές, ώστε να έχουν καλύτερο έλεγχο των προσωπικών τους δεδομένων και πληροφοριών,
  • διασφαλίζουν την ασφάλεια των δεδομένων, ώστε να εμποδίζουν διαρροές δεδομένων.