Σεϊχ Σου - Το δάσος που χάνεται

na_020.jpgΤο τελευταίο χρονικό διάστημα, γίνεται πολύ συζήτηση για το περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης , το Σεϊχ Σου, που αποτελεί στοιχείο απαραίτητο για την ποιότητα ζωής των Θεσσαλονικέων. Όλοι μας, κάποιο πρωινό, περπατήσαμε ανάμεσα στα δέντρα του, κάποιο σούρουπο καθίσαμε και απολαύσαμε, από ψηλά, το ηλιοβασίλεμα, πάνω από το Θερμαϊκό.

Αλλά, ας κάνουμε μια αναδρομή για να δούμε, πως αυτό το δάσος συνδέθηκε τόσο πολύ με τους κατοίκους και γιατί θεωρείται ότι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης. Σε αρχαία και βυζαντινά κείμενα, βρίσκουμε αναφορές ότι υπήρχε από εκείνα τα χρόνια, άγρια, βλάστηση γύρω από την πόλη της Θεσσαλονίκης. Γύρω στα 1500μ.Χ., η Οθωμανική Αυτοκρατορία εγκαθιστά τον κεντρικό σας "ταρσανά" (ναυπηγείο) στη Θεσσαλονίκη. Αυτό μας κάνει να συμπεράνουμε ότι υπήρχε άφθονη ξυλεία, και σε μικρή απόσταση για την κατασκευή των πλοίων, άρα υπήρχε δάσος στα όρια της πόλης μας. Τότε αρχίζει το κόψιμο των δέντρων στο Σεϊχ Σου και κάποιες περιοχές του μετατρέπονται σε θαμνώδεις εκτάσεις και βοσκότοπους. Το 1908, αρχίζει έντονη προσπάθεια αναδάσωσης, από τον τότε Οθωμανικό δήμο, η οποία συνεχίστηκε, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, από τους Τούρκους. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι ο ίδιος ο Παπαναστασίου, μαζί με πολίτες της Θεσσαλονίκης, έλαβαν μέρος στην προσπάθεια αναδάσωσης του Σεϊχ Σου.

Στη διανομή γης, που έγινε το 1931-1932, δόθηκαν αρχικά 652 στρέμματα θαμνώδους έκτασης, σε πρόσφυγες για "γεωργική αποκατάσταση". Το 1935, η περιοχή περιλαμβάνεται μέσα στη συνολική έκταση των 30.000 στρεμμάτων, που χαρακτηρίζεται αναδασωτέα και το 1947 αρχίζει, πάλι, η αναδάσωση με αφορμή τις καταστροφικές πλημμύρες, που έπληξαν την πόλη το 1945 και το 1946. Από τότε, τα 652 στρέμματα και πολλά περισσότερα, έχουν αλλάξει χέρια, γιατί κάποιοι αντιλαμβανόμενοι την αξία, που θα αποκτούσε η περιοχή, αγόρασαν τα προσφυγικά τεμάχια. Έτσι χτίστηκαν αρκετά σπίτια μέσα στο δάσος. Το 1973, το κράτος θεσπίζει ένα νομοθετικό πλαίσιο προστασίας, επιβεβαιώνοντας για ακόμα μια φορά το δασικό χαρακτήρα των εκτάσεων αυτών, όμως ούτε η πολιτεία αποζημιώνει τους ιδιοκτήτες, ούτε αυτοί κινούν την διαδικασία για την αποζημίωσή τους.

Δυστυχώς, το 1979, αίρεται το προστατευτικό πλαίσιο και αρχίζει μια περίοδος, κατά την οποία πολλοί προσφεύγουν στα δικαστήρια, διεκδικώντας δασικές εκτάσεις. Πρέπει να σημειώσουμε ότι αρκούσαν δυο μάρτυρες, που να καταθέσουν ότι η διεκδικούμενη έκταση άνηκε σε κάποιο πρόγονο του "διεκδικητή", ώστε αυτός να κερδίσει την κυριότητα της. Έτσι τα 652 στρέμματα, σήμερα ξεπερνούν τα 15.000 στρέμματα.

Νέα σπίτια συνεχίζουν να χτίζονται, ακόμη και στη δεκαετία του 1980 και μάλιστα η ανέγερση αυτών, που έγινε, "νομότυπα", με βάση την άρση του προστατευτικού πλαισίου του 1979, αποτελεί σήμερα επιχείρημα για την άρση του νέου προστατευτικού πλαισίου, που θεσπίστηκε ξανά το 1990 για το δάσος. Όμως, αυτή η άρση θα δημιουργήσει προσδοκίες και σε άλλους "ενδιαφερόμενους" να χτίσουν σε αυτήν την περιοχή, με αποτέλεσμα να μην μείνει τίποτα από αυτό το φύλακα και το στολίδι της πόλης.

Η πυρκαγιά το 1997 έθεσε τα πιο αμείλικτα ερωτήματα:

1. Η καταστροφή του δάσους σημαίνει ότι η Θεσσαλονίκη κινδυνεύει από πλημμύρες. Αν αναλογιστούμε και το γεγονός ότι, λόγω γενικότερης περιβαλλοντικής καταστροφής του πλανήτη μας, τα καιρικά φαινόμενα, τα τελευταία χρόνια, είναι έντονα, αντιλαμβανόμαστε αμέσως ότι οι πλημμύρες αυτές θα είναι τουλάχιστον καταστροφικές.
2. Σε μια πόλη, όπου το πράσινο σπανίζει, μπορούμε να φανταστούμε τις συνέπειες από την καταστροφή του μοναδικού πνεύμονα; Η Θεσσαλονίκη, σε λίγο, θα πνίγεται από την μόλυνση και το νέφος.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί άμεση λύση στο πρόβλημα. Η πολιτεία πρέπει να προχωρήσει, χωρίς καμιά καθυστέρηση, στην αναγκαστική απαλλοτρίωση όλων των εκτάσεων, που βρίσκονται μέσα στα όρια, που έχουν χαρακτηριστεί δάσος. Οι ιδιοκτήτες πρέπει να αποζημιωθούν, άμεσα, είτε με την πληρωμή των εκτάσεων ή με την ανταλλαγή τους με άλλα τεμάχια σε κοντινές περιοχές, όπου επιτρέπεται η ανέγερση κατοικιών.

Η πολιτεία έχει την υποχρέωση να προστατέψει την ευαίσθητη αυτή περιοχή, αναγνωρίζοντας και αναλαμβάνοντας τις ευθύνες της. Από την άλλη πλευρά όλοι εμείς, Πολίτες της Θεσσαλονίκης, Καταναλωτές του Περιβάλλοντος, πρέπει, με σοβαρότητα, να σκύψουμε στο πρόβλημα και να απαιτήσουμε όχι μόνο να μην γίνει ούτε ένα βήμα πίσω, σε ότι αφορά την προστασία του Σεϊχ Σου αλλά και να ενδυναμωθεί το προστατευτικό πλαίσιο ώστε να μπορέσουν και τα παιδιά μας να γνωρίσουν αυτη την ομορφιά, που εμείς γευτήκαμε περιδιαβαίνοντας τα μονοπάτια του δάσους αυτού, του δικού μας δάσους.

Ν.Σ.Τ. - Ε.Α.Κ.
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου 2001