Περιβάλλον-Κατανάλωση: Μια σχέση με ημερομηνία λήξης(;)

na_041.jpgΟ προηγούμενος χειμώνας ήταν ένας δύσκολος και βαρύς χειμώνας, για όλη την Ευρώπη. Προκάλεσε ανυπολόγιστες καταστροφές και σε κάποιες χώρες ακόμα και θανάτους. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ήταν καθημερινό θέμα συζήτησης οι κλιματολογικές αλλαγές, που λαμβάνουν χώρα, σε όλη την υφήλιο. Το περιβάλλον και τα προβλήματα, που αντιμετωπίζει, όπως η εξαφάνιση ειδών, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η μόλυνση από το διαρκώς αυξανόμενο όγκο λυμάτων και απορριμμάτων ήρθαν, για ακόμα μια φορά, στο προσκήνιο. Αυτό, που πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε, είναι ότι όλα τα προαναφερόμενα, είναι αποτέλεσμα πρακτικών, που εφαρμόζουν οι αναπτυγμένες χώρες, για την παραγωγή και την κατανάλωση.

Τα τελευταία χρόνια, η τεχνολογική ανάπτυξη και η έρευνα έχουν καταλήξει και προτείνει, βιώσιμες λύσεις, για όλα τα προβλήματα, που αντιμετωπίζει το περιβάλλον. Βασική προϋπόθεση, για να εφαρμοστούν οι λύσεις αυτές, είναι ριζικές αλλαγές, στα κοινωνικά πρότυπα, που διαμορφώνουν και τα πρότυπα κατανάλωσης. Στην πραγματικότητα, αντί να προσδιορίζονται οι πραγματικές καταναλωτικές ανάγκες και να περιορίζεται η υπερκατανάλωση, οι αναπτυγμένες χώρες εφευρίσκουν, καθημερινά, νέες πλασματικές ανάγκες, που αδημονούν να ικανοποιηθούν, μέσα από φρενήρη κατανάλωση. Αντιστρόφως ανάλογο είναι το φαινόμενο, στις υποανάπτυκτες χώρες, που αντιμετωπίζουν, το πρότυπο του αναπτυγμένου τρόπου ζωής, ως μια νέα Αντουανέτα, που αναζητεί το παντεσπάνι της.

Η αειφόρος παραγωγή, ανάπτυξη και κατανάλωση είναι μια πρόκληση και μια ευκαιρία, ταυτόχρονα. Μια αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων, θα έχει, ως αποτέλεσμα, τη μείωση των οικονομικών δαπανών και τη μείωση του κακού αντίκτυπου, στο περιβάλλον. Κοινωνία, οικονομία και περιβάλλον έχουν να κερδίσουν πολλά.

Στην Σύνοδο Κορυφής, για την Αειφόρο Ανάπτυξη του 2002, στο Ρίο ντε Τζανέιρο, όλες οι χώρες δεσμεύτηκαν να προωθήσουν πολιτικές και πρακτικές, με στόχο την επίτευξη της Αειφορίας, μέσα στα επόμενα 10 χρόνια. Τον Μάρτιο του 2003, το Συμβούλιο της Ευρώπης έθεσε, ως πρωταρχική προτεραιότητα, τις δεσμεύσεις της Συνόδου Κορυφής, για όλες τις χώρες της Ε.Ε. Ο σκοπός αυτής της ενέργειας ήταν αφενός να μπει η Ε.Ε. σε τροχιά βελτίωσης, αναφορικά με την παραγωγή και την κατανάλωση και αφετέρου να γίνει παράδειγμα, προς μίμηση, για όλες τις χώρες της υφηλίου.

Οι κλιματολογικές αλλαγές, η μείωση και η απώλεια των φυσικών πόρων, η εξαφάνιση ειδών και η καταστροφή του περιβάλλοντος, που προκαλούνται, από τις εκπομπές ρύπων και την απόθεση τεράστιων ποσοτήτων αποβλήτων, είναι αποτελέσματα μιας βραχυπρόθεσμης και κοντόφθαλμης πολιτικής παραγωγής και κατανάλωσης. Αυτές οι πολιτικές θέτουν, σε μεγάλο κίνδυνο το περιβάλλον, την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, σε παγκόσμια κλίμακα.

Τη δεκαετία, που ακολούθησε τη Σύνοδο Κορυφής, στο Ρίο Ντε Τζανέϊρο, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι καινοτομίες αύξησαν την απόδοση των φυσικών πόρων και διευκόλυναν κέρδη, για το περιβάλλον. Αυτά τα κέρδη, όμως, μηδενίζονται, συχνά, από την αύξηση της κατανάλωσης και τις αλλαγές του τρόπου ζωής μας, π.χ. την αύξηση των μετακινήσεών μας. Επίσης, δημιουργούν τρομακτικές ανισότητες, ανάμεσα στις αναπτυγμένες και τις υπό ανάπτυξη χώρες καθώς και ανάμεσα, στους πλούσιους και φτωχούς.

Η αειφόρος κατανάλωση και παραγωγή βρίσκονται, στην καρδιά της αειφόρου ανάπτυξης. Συμπεριλαμβάνουν τρεις διαστάσεις: την οικονομική, την κοινωνική και την περιβαλλοντική. Η συμφωνία της Λισσαβόνας, το 2000, θέτει το γενικό πλαίσιο, για την προώθηση της αειφόρου κατανάλωσης και παραγωγής, στην Ευρώπη. Στη Λισσαβόνα, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέγραψαν τη θέλησή τους, για μια Ευρωπαϊκή Οικονομία, πιο ανταγωνιστική και δυναμική, μια οικονομία βασισμένη, στη γνώση, η οποία θα επιτευχθεί, μέχρι το 2010. Σε εφαρμογή της Συμφωνίας της Λισσαβόνας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε μια ομάδα υψηλού επιπέδου, η οποία θα εκπονήσει σχέδια, για την ενσωμάτωση κινήτρων, στη συμφωνία, θα εξειδικεύσει τους στόχους, ανά κράτος - μέλος, θα φροντίσει, για την καλύτερη συνεργασία των κρατών - μελών και τέλος, θα εκτιμήσει την αποτελεσματικότητα των μεθόδων, που θα χρησιμοποιηθούν.

Η υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής, για την Αειφόρο Ανάπτυξη, το 2001, πρόσθεσε ένα τρίτο πυλώνα, στη Στρατηγική της Λισσαβόνας. Αυτόν της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ανάγκη να επιτύχει η Ευρώπη, με ένα ισορροπημένο τρόπο, την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την προστασία του περιβάλλοντος μεταφράστηκε σε λεπτομερείς στόχους και δράσεις. Η Στρατηγική εξειδικεύει έξι τομείς - κλειδιά: την αλλαγή του κλίματος, την υγεία, τους φυσικούς πόρους, τη φτώχεια και τον αποκλεισμό, τη γήρανση του πληθυσμού, τη χρήση της γης και την κινητικότητα των πολιτών. Οι δεσμεύσεις, που ανέλαβε η Ευρώπη, σε διεθνείς συνδιασκέψεις, όπως στο Ρίο Ντε Τζανέϊρο, στη Ντόχα και στο Μοντερέυ, έδωσαν, στη Στρατηγική, μια διεθνή διάσταση.

Η Στρατηγική της Ευρώπης θα επανεξετάζεται, στην αρχή της θητείας κάθε νέας Επιτροπής. Με βάση τις εκτιμήσεις, για την πρόοδο, που θα επιτυγχάνεται, θα γίνεται αναθεώρηση της Στρατηγικής, με σκοπό να δοθούν πολιτικές κατευθύνσεις, για την καλύτερη επίτευξη των στόχων της Στρατηγικής.

Ένας από τους στόχους είναι να σπάσει ο αρνητικός κρίκος ανάμεσα, στο κόστος, για την προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομική ανάπτυξη. Αυτό προσπαθεί να επιτύχει το 6ο Πρόγραμμα Δράσης, για το Περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που στοχεύει στην καλύτερη ποιότητα του αέρα, στην προστασία του εδάφους, στην αειφόρο χρήση αγροτικών φαρμάκων, στην προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, στην ενίσχυση της ανακύκλωσης και τον περιορισμό αποβλήτων, στην αειφόρο χρήση των φυσικών πηγών και στη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος.

Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης, για τις τεχνολογίες Περιβάλλοντος, υιοθετήθηκε, το 2004, και προτείνει συγκεκριμένα βήματα, για την ενίσχυση της ανάπτυξης και τη διάδοση των τεχνολογιών του περιβάλλοντος.

Η Αειφόρος Κατανάλωση και Παραγωγή απαιτεί την ενσωμάτωσή της, σε όλες τις πολιτικές. Πολλά ακόμη πρέπει να γίνουν. Χρειάζονται πιο τολμηρά βήματα, εάν θέλουμε, πραγματικά, να σταματήσουμε την καταστροφή του πλανήτη, τη δική μας καταστροφή. Όλοι μπορούμε να συμβάλλουμε: Ευρώπη, Εθνικές Κυβερνήσεις, Απλοί Πολίτες. Φτάνει να το θέλουμε και να βάλουμε τον άνθρωπο, πάνω από το κέρδος.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Αυγούστου - Σεπτεμβρίου 2006