Αντισταθείτε στο κάπνισμα!

ca_051.jpgΌσα περισσότερα γνωρίζει κάποιος, για το κάπνισμα, τόσο καλύτερα μπορεί να αντισταθεί, στον πειρασμό να το ξεκινήσει, ενώ αν ήδη καπνίζει, συνειδητοποιεί, ακόμα περισσότερο, την ανάγκη, για διακοπή του καπνίσματος. Περισσότερες από 4.000 χημικές ουσίες υπάρχουν, στον καπνό των τσιγάρων, είτε ως αέρια, είτε ως μικροσκοπικά σωματίδια.

Ανάμεσα στις χημικές ουσίες, που υπάρχουν, σε μορφή σωματιδίων, ξεχωρίζουν η νικοτίνη, νορνικοτίνη και αναβασίνη (τα λεγόμενα καρκινοειδή), τα οποία είναι τα εθιστικά συστατικά. Διεγείρουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, αυξάνοντας τους παλμούς της καρδιάς και την αρτηριακή πίεση. Σε μεγάλες ποσότητες, είναι εξαιρετικά τοξικά.

Η δράση της νικοτίνης στον εγκέφαλο:
Κατά την εισπνοή του καπνού ενός τσιγάρου, ένα κύμα καρκινοειδών ουσιών πηγαίνει, κατευθείαν, στους πνεύμονες, όπου απορροφάται, από το οξυγονωμένο αίμα, στέλνεται, στην καρδιά και παροχετεύεται, στις αρτηρίες, φτάνοντας, τελικά, στον εγκέφαλο. Εντός 10 δευτερολέπτων, μετά την εισπνοή του καπνού ενός τσιγάρου, μια συγκεντρωμένη δόση των καρκινοειδών ελευθερώνεται, στις εγκεφαλικές αρτηρίες του καπνιστή, παράγοντας μια νικοτινική δράση. Επηρεάζει τους ίδιους νευρικούς υποδοχείς του εγκεφάλου, που επηρεάζει και η κοκαΐνη. Για το λόγο αυτό, το τσιγάρο θεωρείται "νόμιμο" ναρκωτικό. Ο εθισμένος, στη νικοτίνη, εγκέφαλος είναι διαφορετικός, από νευροβιολογικής απόψεως, από έναν μη εθισμένο. Στην περίπτωση του εθισμού, στη νικοτίνη, επέρχονται θεμελιώδεις και μακροχρόνιες αλλαγές, στον εγκέφαλο. Οι επιδράσεις, που επιφέρει ο εθισμός, στη νικοτίνη, στους νευρώνες και στο σώμα, εκδηλώνονται, με τον ακόλουθο τρόπο:

  • Τα εγκεφαλικά κύτταρα ενός καπνιστή προσαρμόζονται, για να χειρίζονται τη χημική διαταραχή, αυξάνοντας τον αριθμό νευρικών υποδοχέων, με αποτέλεσμα τη μείωση της οξύνοιας.
  • Το σώμα προσαρμόζεται, στο να λαμβάνει δόσεις νικοτίνης και εξαρτάται από αυτήν.
  • Καταστρέφονται τα πολύ λεπτά αιμοφόρα αγγεία.

Η δράση στα επινεφρίδια:
Λειτουργεί κατασταλτικά, στην έκκριση ορμονών, από τα επινεφρίδια, επηρεάζοντας, έντονα, τη σεξουαλική δραστηριότητα του ανθρώπου.

Συμπτώματα στέρησης:
Δυσάρεστα, αλλά αξίζει να τα υπομείνουμε!!
Τα συμπτώματα στέρησης είναι τόσο οι σωματικές αλλαγές όσο και οι νοητικές αλλαγές, που συμβαίνουν, μετά από τη διακοπή ή τον τερματισμό μιας ναρκωτικής ουσίας. Συνήθως, είναι προσωρινά και είναι προϊόν της σωματικής ή ψυχολογικής προσαρμογής, στη μακροχρόνια χρήση της ναρκωτικής ουσίας. Απαιτείται μια περίοδος επαναπροσαρμογής, όταν η ναρκωτική ουσία, δε λαμβάνεται, πλέον.

Στην περίπτωση διακοπής του καπνίσματος, ορισμένα συμπτώματα στέρησης είναι τα εξής:

  • Αίσθημα κατάθλιψης
  • Αϋπνία
  • Ευερεθιστότητα, απογοήτευση ή θυμός
  • Δυσκολία συγκέντρωσης, αυξημένη νευρικότητα
  • Αυξημένη όρεξη, αύξηση βάρους

Αυτά τα συμπτώματα στέρησης μπορούν να διαρκέσουν, μέχρι και τέσσερις εβδομάδες, μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Παρ' όλο που, βραχυπρόθεσμα, είναι δυσάρεστα, αξίζει τον κόπο να τα υπομείνουμε.

Τρόποι για να σταματήσουμε το κάπνισμα:
Τελικά, το τσιγάρο "κόβεται", αρκεί να το θέλουμε, πραγματικά. Ο καλύτερος τρόπος είναι να το "κόψουμε μαχαίρι". Σ' αυτόν τον τρόπο συγκλίνουν όλες οι "σχολές". Από εκεί και πέρα, υπάρχουν πολλές και αποτελεσματικές τεχνικές, που μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση και ο καθένας διαλέγει εκείνη, που του ταιριάζει. Η σύγχρονη φαρμακευτική προσέγγιση της διακοπής του καπνίσματος περιλαμβάνει τη χορήγηση νικοτίνης, σε άλλες μορφές καθώς και άλλα προϊόντα, που περιέχουν φυσικά αιθέρια έλαια ευκαλύπτου και μέντας, που δημιουργούν αποστροφή, στον καπνό. Άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν ψυχολογική υποστήριξη, τεχνικές χαλάρωσης και αλλαγή των κοινωνικών συνηθειών. Παράλληλα, σε αρκετά μεγάλα νοσοκομεία, έχουν δημιουργηθεί οργανωμένα κέντρα, κατά του καπνίσματος, τα οποία παρέχουν, εκτός της φαρμακευτικής αγωγής και την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη. Πάνω από όλα, όμως, απαιτείται η ενεργή βούληση και συμμετοχή του ατόμου, που επιθυμεί να διακόψει την καταστροφική συνήθεια. Τα μακροχρόνια ευνοϊκά αποτελέσματα όλων των παρεμβάσεων, όπως περιγράφονται, στη διεθνή ιατρική βιβλιογραφία, δεν υπερβαίνουν το 20-25%.

Τι πρέπει να κάνουμε;
Η τάση, για αύξηση βάρους, μετά τη διακοπή του καπνίσματος, οφείλεται, στο γεγονός ότι η νικοτίνη, όπως και η καφεΐνη, έχουν την ιδιότητα να αυξάνουν, ελαφρώς, το ρυθμό του μεταβολισμού.

Θα πρέπει, λοιπόν, να προσέξουμε και τις δυο πλευρές του ενεργειακού ισοζυγίου, όχι μόνο την πρόσληψη αλλά και την κατανάλωση ενέργειας.

  • Ας αρχίσουμε κάποια μορφή γυμναστικής, η οποία, κατά προτίμηση, θα διαρκεί περισσότερο από δυο ώρες, την εβδομάδα.
  • Ας κρατήσουμε ακριβείς σημειώσεις, για το τι τρώμε τις τελευταίες πέντε ημέρες, πριν διακόψουμε το κάπνισμα.
  • Ας κρατήσουμε ανάλογες σημειώσεις, μετά τη διακοπή του καπνίσματος και ας συγκρίνουμε το τι τρώμε, ποιες ώρες τρώμε και τι διαφορετικό τρώμε, πριν και μετά τη διακοπή.
  • Ας κρατήσουμε "χαρακτήρα", στις δύσκολες στιγμές, που μας λείπει το τσιγάρο. Ας έχουμε, πάντα, κάτι με χαμηλά λιπαρά, όπως φρούτα, για "τσιμπολόγημα". Οι τσίχλες μπορεί να βοηθήσουν πολύ την κατάσταση.

Η αποφυγή αυτής της κακιάς συνήθειάς μας, μας προσφέρει:

  • Καθαρά χέρια
  • Καθαρή και δροσερή αναπνοή
  • Άσπρα δόντια-γερά ούλα
  • Φυσιολογική γεύση
  • Καλύτερη διατροφή
  • Τη δυνατότητα να φιλάμε τους αγαπημένους μας, χωρίς το άγχος της μυρωδιάς του καπνού, στο στόμα μας
  • Τη δυνατότητα να αθλούμαστε, να περπατάμε, να ανεβοκατεβαίνουμε σκάλες, χωρίς να λαχανιάζουμε
  • Ένα σπίτι, που αποπνέει τη μυρωδιά των κατοίκων του κι όχι τσιγαρίλα
  • Υγιείς πνεύμονες, καθαρά αγγεία, ανθεκτική καρδιά
  • Περισσότερα χρόνια ζωής (αφού κάθε τσιγάρο μας αφαιρεί χρόνο από τη ζωή μας).

Η αποφυγή της κακιάς συνήθειάς μας, μας προφυλάσσει:

  • Από την οικονομική αφαίμαξη (ας υπολογίσουμε 3 ευρώ επί 365 ημέρες, το χρόνο)
  • Από τα απαίσια πρωινά ξυπνήματα, που δε μπορούμε να πιούμε τον καφέ μας, επειδή ξεμείναμε, από τσιγάρα και τότε τα "βάζουμε", με όλους.
  • Από τον ενοχλητικό βήχα και τις πρωινές εκκρίσεις
  • Από το να τρέχουμε με τις παντόφλες, μέσα στη νύχτα, για να βρούμε περίπτερο ανοιχτό, κινδυνεύοντας να γίνουμε γελοίοι
  • Από κάποιον καρκίνο, που μας παραμονεύει, στο μέλλον
  • Από μια συσκευή οξυγόνου που θα αναγκαστούμε να κουβαλάμε, μόνιμα, μαζί μας καθώς θα γερνάμε

Η αποφυγή της κακιάς συνήθειάς μας, μας βοηθάει:

  • Να είμαστε ο εαυτός μας, χωρίς να ψάχνουμε, αμήχανα, τα τσιγάρα μας, σε μια συζήτηση, για να διώξουμε το άγχος ή να "κάνουμε εντύπωση".
  • Να έχουμε μια ακόμα πόρτα ελευθερίας ανοιχτή, σε μια καθημερινότητα, όπου γύρω μας χτίζονται παντού, "φυλακές και παγίδες".
  • Να κινούμαστε, παντού κι όχι μόνο σε θέσεις, όπου 'επιτρέπεται το κάπνισμα'. Ας συνειδητοποιήσουμε πόσο έχουν λιγοστέψει αυτές οι θέσεις!
  • Να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας, βρίσκοντας λύσεις, χωρίς να χανόμαστε, σε 'σύννεφα καπνού' και 'ποταμούς ποτού' και σε δρόμους αυτολύπησης.

Ίσως το τελικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσει κάθε καπνιστής είναι:
Τσιγάρο ή ελευθερία;

Πηγές:
Zimbardo-Gerrig Psychologie
Περιοδικό Vita

Χρυσάνθη Δ. Φράνζα,
Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Οικονομικών & Πολιτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου 2006