Ναρκωτικά

ca_021.jpgΉταν ένα λεπτό, χλωμό, λιγομίλητο παλικάρι που μόλις είχε διαβεί το κατώφλι των 20 χρόνων της βιογραφικής του ύπαρξης... Κάπου, ανάμεσα στο λύκειο και το πανεπιστήμιο η μικροαστική του ανία βρήκε διέξοδο...Στην πολυπρόσωπη, απρόσωπη παρέα των επαναστατημένων φίλων του.

Κοινός παρονομαστής της "φιλίας" τους η διάχυτη, ανεξακρίβωτη αλλά πραγματική αίσθηση της "καταπίεσης"...Σκοπός τους η διερεύνηση όχι του ΠΩΣ και του ΓΙΑΤΙ αλλά του κάθε τι που θα έδιωχνε, χωρίς κόπο την "ανία" που θα προσπόριζε νοήματα έστω εφήμερα, αισθησιακά... Ναρκωτικά!...

Σε άλλες εποχές, σε αυτήν εδώ την πόλη καταπίεση σήμαινε φτώχεια, υποχρέωση για "μεροδούλι" έλλειψη όχι της ελευθερίας να χαρείς τη ζωή αλλά των πόρων που θα βοηθούσαν να πραγματώσεις το δικαίωμα της ελεύθερης ώρας για να χαρείς τη ζωή! Αλλά ο κόσμος άλλαξε...Σωστά!

Τώρα υπάρχουν οι πόροι στριμωγμένοι σε κάποιο ασφυκτικό τεσσάρι μιας απρόσωπης πολυκατοικίας σε αυτήν την τόσο αλλαγμένη, πολύβουη, ξάγρυπνη, αεικίνητη πολυάνθρωπη και συνάμα απάνθρωπη πόλη...

Η ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ ξεκίνησε νωρίς... Ήταν αθέλητη αδιαφορία... Ξεκίνησε καθώς ο πατέρας πάσχιζε να εξασφαλίσει τους "πόρους" και η μάνα πρόσφερε και αυτή ...Το λεπτοκαμωμένο παιδάκι δεν καταλάβαινε από πόρους ούτε από μάρμαρα Πεντέλης, κρύσταλλα Βοημίας... Καταλάβαινε, όμως, τη γλυκιά ζεστασιά της μητρικής αγκαλιάς, το χάδεμα του πατέρα, την ανείπωτη χαρά μιας βόλτας στην παραλία καθώς κρεμότανε από τα χέρια τους και... ΕΝΑ, ΔΥΟ, ΤΡΙΑ... ΧΟΠ! έκανε το γιγάντιο βήμα... Και του έλειπαν αυτά τα απλά πράγματα που δεν αγοράζει το χρήμα...

Κάπου ανάμεσα στον αγώνα για κρύσταλλα, μάρμαρα και πορσελάνες λιγόστεψαν οι αγκαλιές, τα χάδια, οι βόλτες τα γιγάντια βήματα... Έδωσαν τη θέση τους στην αδιαφορία... Έτσι το είδε αυτός! Όταν κοιτάς από χαμηλά, ο κόσμος των μεγάλων είναι συναρπαστικός, απρόσιτος, μαγικός... Κάθε παιδί θέλει, να μακρύνουν ξαφνικά τα πόδια του, τα χέρια του να τους αγκαλιάσει, να τους φτάσει... Να ψιθυρίσει στο αυτί τους... "Ε, παιδιά, τι γίνεται; Εμένα με... ξεχάσατε;".

Ο αγώνας μεταφράζεται σε σύμβολα της επιτυχίας μέσα στα σύγχρονα αστικοβιομηχανικά μας πλέγματα και καθώς απομυζά την ικμάδα, τη ζωντάνια, την αγάπη, τα συναισθήματά μας πολλαπλασιάζονται τα κρύσταλλα, οι πορσελάνες, τα μάρμαρα, τα άψυχα κομψοτεχνήματα της ...ευπορίας μας!

Η αθέλητη κούραση των γονιών που δουλεύουν ώρες ατέλειωτες γεννά στην ψυχή του παιδιού την ανάγκη για ΦΥΓΗ από την πραγματικότητα που παίρνει πολλές σύγχρονες μορφές: ναρκωτικά, αντικοινωνικές πράξεις, επιδερμικό σεξ ... Το εικοσάχρονο, ευαίσθητο, χλωμό, λιγομίλητο παλικάρι ήθελε από πολύ καιρό να ΦΥΓΕΙ! Και τούτη η δόση η καταραμένη σήμερα το βοήθησε να φύγει ...ΟΡΙΣΤΙΚΑ!!!

Ορισμός του προβλήματος

Ο υπολογισμός του αριθμού των ναρκομανών σε κάθε κοινωνία και σε διεθνή κλίμακα με σχετική ακρίβεια είναι αν όχι "αδύνατος" τουλάχιστο φοβερά δύσκολος και τούτο διότι κατά κανόνα ο ναρκομανής γίνεται γνωστός στις Αρχές μόνο με την 'τυχαία" σύλληψη του, που συμβαίνει συνήθως για άλλο ποινικό αδίκημα ανεξάρτητο ίσως από την κατάχρηση ναρκωτικών. Εφ' όσον δε οι Νόμοι σε κάθε Κράτος και σε διεθνή κλίμακα θεωρούν τον ναρκομανή "εγκληματία" είναι λογικό οι οικογένειες των ναρκομανών να τους προφυλάγουν από σύλληψη καλύπτοντας με "μυστικότητα" το καθημερινό δράμα τους.

Αυτά που ακούμε συνήθως, είναι οι μεμονωμένες περιπτώσεις σύλληψης ναρκομανών σε 'τεκέδες" ή μικρολαθρεμπόρων, που για να μπορέσουν να έχουν την απαραίτητη "δόση" τους εμπλέκονται στο κύκλωμα λαθρεμπορίας για να κερδίσουν κάποια "ποσοστά" από μεγαλύτερους λαθρεμπόρους - προμηθευτές της κατά τόπους αγοράς.

Βέβαια διαβάζουμε καθημερινά την ειδησεογραφία αναφορικά με σύλληψη λαθρεμπόρων και κατασχέσεις κιλών ηρωίνης ή και δεκάδων κιλών μαριχουάνας και χασίς. Θα ήταν νομίζω, αφελές να πιστέψουμε ότι τέτοια φορτία προορίζονται για "προσωπική" χρήση των συλλαμβανομένων ή για διάθεση σε "ελάχιστους" εκλεκτούς "φίλους" και πελάτες...

Σύμφωνα με τον ορισμό που υιοθέτησε και χρησιμοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας του Ο.Η.Ε. "Ναρκομανία είναι η κατάσταση περιοδικής ή χρόνιας τοξίνωσης η οποία είναι επιβλαβής για το άτομο και το κοινωνικό σύνολο και η οποία δημιουργείται με την επαναλαμβανόμενη χρήση αυτούσιου ή συνθετικού φαρμάκου".

Τα κύρια χαρακτηριστικά της ναρκομανίας - και κατά λογική προέκταση της συμπεριφοράς του ναρκομανή είναι:

  • Μια ακατανίκητη ανάγκη και καταναγκαστική επιθυμία για τη συνεχή χρήση του φαρμάκου και την απόκτησή του με οποιονδήποτε τρόπο.
  • Μια συγκεκριμένη τάση αύξησης των δόσεων, καθώς ο οργανισμός δημιουργεί τη σχετική ανοχή.
  • Μια ψυχική ή ψυχολογική και ανάλογα με το φάρμακο, μία οργανική εξάρτηση από τις επιδράσεις του.

Γενικά η "μαριχουάνα", το "χασίς", το "όπιο" και τα συνθετικά παράγωγά του "μορφίνη" και "ηρωίνη" καθώς και η "κοκαΐνη" αποτελούν τα πλέον γνωστά και διαδεδομένα φάρμακα - ναρκωτικά - κατάχρησης σε παγκόσμια κλίμακα. Μετά την δεκαετία του 1960, όμως άλλα παραισθησιογόνα όπως το "LSD", η "μεσκαλίνη", "βαρβιτουρικά" παράγωγα, αγχολυτικά συνθετικής παραγωγής και διεγερτικά, όπως οι διάφορες "αμφεταμίνες" διαδόθηκαν όχι μόνο με ιατρικές συνταγές αλλά και με λαθραία παραγωγή και λαθρεμπορία σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου και σε όλες τις βαθμίδες της κοινωνικο-οικονομικής ιεραρχίας των διαφόρων λαών και τις διάφορες ηλικίες ατόμων.

Στοιχειώδεις όροι

Για την καλύτερη κατανόηση του προβλήματος της ναρκομανίας είναι απαραίτητο να ορισθούν μερικοί όροι που θεωρούνται βασικοί.

Η "κατάχρηση" είναι όρος που ενέχει τη σημασία κάποιας αξιολόγησης της συμπεριφοράς ενός ή περισσοτέρων ατόμων συμπεριφοράς που θεωρείται όχι μόνο σαν βλαβερή για το άτομο αλλά και κοινωνικά απαράδεκτη. Κοινωνικοψυχολογικά "ανεπιθύμητες" δραστηριότητες χαρακτηρίζονται σαν "απαράδεκτες" δημιουργώντας έτσι ένα ακόμη "προστατευτικό" κάλυμμα για το άτομο και ένα ακόμη λόγο να αποφύγει κάτι που θα το βλάψει.

Στο θέμα της ναρκομανίας παραδείγματα "κατάχρησης" αποτελούν οι δεκάδες και εκατοντάδες χιλιάδες ατόμων που απερίσκεπτα καταναλώνουν σοβαρές δόσεις φαρμάκων, ηρεμιστικών, ίσως γιατί έχουν κάποιο άγχος, διεγερτικών γιατί αισθάνονται μελαγχολία ή θλίψη, συνήθως με τη μορφή "χαπιών". Βέβαια στα αρχικά στάδια τα άτομα αυτά, που η συμπεριφορά τους υποδηλώνει ψυχικά προβλήματα, ψυχονευρωτικές καταστάσεις ή προβλήματα προσαρμογής, κάνουν "κατάχρηση" αλλά δεν μπορεί να θεωρηθούν "ναρκομανείς".

Ο κίνδυνος της "ψυχολογικής εξάρτησης" αναφέρεται κυρίως στη χρήση "μέσων" ξένων προς τη φυσική υπόσταση και την κοινωνικο-ψυχολογική διάσταση της προσωπικότητας κάθε ατόμου, στην προσπάθειά του να αντιδράσει σε διάφορες καταστάσεις "στρες" ή να προσαρμοσθεί στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.

Αυτός ο ορισμός της "ψυχολογικής εξάρτησης" σημαίνει ότι, αναμφισβήτητα και το κάπνισμα μπορεί να θεωρηθεί "αναγκαίο μέσο" προσαρμογής στο περιβάλλον ή εκτόνωσης σε καταστάσεις "στρες". Η νικοτίνη, αλλά και ολόκληρη η καθιερωμένη "ιεροτελεστία" του καπνίσματος, αποτελούν δείγματα "ψυχολογικής εξάρτησης" από το τσιγάρο, το πούρο και τη πίπα.

Ο όρος "οργανική έξη" αναφέρεται στην δημιουργία οργανικής συνήθειας μετά την μακρόχρονη χρήση φαρμάκων. Συνδεδεμένο με την οργανική έξη είναι το "σύνδρομο της αποχής ή αποστέρησης" που χαρακτηρίζει τα οργανικά και ψυχολογικά επακόλουθα της ξαφνικής στέρησης του φαρμάκου από τον ναρκομανή (μεταξύ αυτών είναι και ο θάνατος στην περίπτωση εθισμού σε βαρβιτουρικά). Συνήθη, γνωστά επακόλουθα για τους ναρκομανείς είναι τα ρίγη, κρύος ιδρώτας, εμετοί, ίλιγγοι, πόνοι και γενική δυσφορία και η ριζική αλλαγή - έστω παροδική - της ψυχοσύνθεσης και της προσωπικότητάς τους συμπεριλαμβανομένης και της εμπειρίας οπτικών και ακουστικών παραισθήσεων.

Μέθοδοι μύησης

Οι ναρκομανείς μαθαίνουν τη χρήση και στη συνέχεια την κατάχρηση των φαρμάκων κατά δύο βασικούς τρόπους: ή στην παρέα στην οποία ήδη υπάρχουν άτομα που κάνουν χρήση ναρκωτικών, ή με την βοήθεια ιατρικών συνταγών που κατά κανόνα επιτρέπουν στο άτομο τη χρήση κάποιου ναρκωτικού, αγχολυτικού ή διεγερτικού για καθαρά θεραπευτικούς λόγους.

Αναρίθμητα είναι τα παραδείγματα ατόμων που μετά την χορήγηση φαρμάκου από τον γιατρό τους, συνεχίζουν να προμηθεύονται και να χρησιμοποιούν το φάρμακο με ολέθρια αποτελέσματα.

Στην πρώτη περίπτωση, η ροπή κατάχρησης είναι συνήθως προς τα παραισθησιογόνα (μαριχουάνα, χασίς LSD) και το όπιο ή παράγωγα του οπίου (μορφίνη, ηρωίνη) τα οποία κατά κανόνα προμηθεύονται ο ναρκομανείς στο λαθρεμπόριο.

Στη δεύτερη περίπτωση, η έξη αφορά πολλές φορές φάρμακα του ελευθέρου εμπορίου που μπορούν να προμηθεύονται τα άτομα από κανονικά φαρμακεία (βαρβιτουρικά, αγχολυτικά, καθώς και αμφεταμινοειδή).

Όπως και αν γίνει η αρχή της κατάχρησης φαρμάκων, οι σύγχρονες κοινωνικοψυχολογικές καταστάσεις εντείνουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη προσφυγής σε φάρμακα, που αλίμονο, βοηθούν το άτομο να "φύγει" από την οδυνηρή καθημερινή του πραγματικότητα.

Νόμιμες και απαγορευμένες ουσίες
Αγχολυτικά

Αναφέραμε παραπάνω ότι πολλά άτομα καταφεύγουν στο γιατρό τους για την προμήθεια συνταγών "αγχολυτικών" φαρμάκων που θα βοηθήσουν να "απαλλαγούν" από το επώδυνο άγχος. Δυστυχώς, τα σύγχρονα καταπραϋντικά και αγχολυτικά φάρμακα με τις "θαυμαστές" πράγματι επιδράσεις τους στο νευρικό σύστημα δεν αποτελούν τη λύση των ανθρωπίνων προβλημάτων, αλλά μια εφήμερη ανακούφιση από το καθημερινό άγχος.

Δεν θα επιτρέψουμε στον εαυτό μας μια γενική και επικίνδυνη επίκριση των γιατρών που συνιστούν στα αγχώδη άτομα τη χρήση, για μικρό χρονικό διάστημα συνήθως αγχολυτικών. Αλλά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και το γεγονός ότι στην Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική τα διάφορα αγχολυτικά ηρεμιστικά χάπια καταναλώνονται κατά δισεκατομμύρια κάθε χρόνο από απλούς ανθρώπους μέχρι και τους επιτυχημένους "μπίζνεσμαν" ή "μάνατζερ" επιστήμονες και νοικοκυρές.

Δυστυχώς, το ίδιο ισχύει και στον ελλαδικό χώρο, όπου κατά γενική ομολογία, παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση κατανάλωσης βαρβιτουρικών και αγχολυτικών καθώς και μία σχετική έλλειψη αυστηρού ελέγχου διάθεσης φαρμάκων από τα φαρμακεία.

Αλλά ας εξετάσουμε συνοπτικά τουλάχιστον τα διάφορα φάρμακα, που διατίθενται στο νόμιμο εμπόριο και είναι αντικείμενα "κατάχρησης", καθώς και τα "κλασσικά" φάρμακα των ναρκομανών.


Αμφεταμίνες

Οι αμφεταμίνες είναι σχετικά νέα φάρμακα, κυκλοφορούν με διάφορα εμπορικά ονόματα και χρησιμοποιούνται σαν διεγερτικά και από πολλά άτομα, σαν υποβοηθήματα δίαιτας για τη μείωση του σωματικού βάρους.

Επειδή, μεταξύ των άλλων επιδράσεών τους οι αμφεταμίνες δημιουργούν και μια σημαντική αίσθηση ενεργητικότητας και "ευεξίας" στο άτομο χρησιμοποιούνται από τους πειραματιζόμενους νέους σαν μέσα φυγής από την "οδυνηρή" τους καθημερινή πραγματικότητα. Οι ναρκομανείς, όπως και τα άτομα που παίρνουν αμφεταμίνες με ιατρική συνταγή, τις χρησιμοποιούν σαν χάπια ή κάνουν ενέσεις με υποδερμική σύριγγα αφού τις διαλύσουν σε βραστό νερό.

Αποτελεί πραγματικότητα γνωστή στους ειδικούς και τις Αρχές, ότι όταν παρατηρηθεί έλλειψη ηρωίνης στο λαθρεμπόριο πολλοί ναρκομανείς καταφεύγουν στις αμφεταμίνες τις οποίες παίρνουν σε ισχυρότατες δόσεις. Στην "αργκώ" τη διάλεκτο της υποκουλτούρας των ναρκομανών, για λόγους ασφαλείας οι αμφεταμίνες δεν αναφέρονται με τα "εμπορικά" τους ονόματα αλλά με ειδικούς όρους όπως "μπένης", "ταχύτητα", "πέπ πιλ", "κρύσταλλα","μέθ" κ.λπ. Εφ' όσον οι αμφεταμίνες χρησιμοποιούνται ευρύτατα με ιατρικές συνταγές σ' όλες τις χώρες του κόσμου και στην Ελλάδα υπάρχουν σε κάθε σπιτικό "φαρμακείο" και αποτελούν εύκολη λεία για τα νεαρά άτομα που πειραματίζονται με φάρμακα.


Τα βαρβιτουρικά

Τα βαρβιτουρικά φάρμακα παραγόμενα από το βαρβιτουρικό οξύ είναι καταπραϋντικά και "υπνωτικά", που ασκούν ηρεμιστική επίδραση στο άτομο, καθώς καταπιέζουν συγκεκριμένα κέντρα του Νευρικού Συστήματος.

Αντίθετα από τις αμφεταμίνες τα βαρβιτουρικά μπορούν να προκαλέσουν εθισμό, συνεπώς "ναρκομανία", δεδομένου ότι η συνεχής χρήση τους δημιουργεί την ανάγκη αύξησης των δόσεων για την επιτυχία των επιθυμητών καταστάσεων "ηρεμίας". Η συνεχής χρήση και οι αυξανόμενες δόσεις βαρβιτουρικών οδηγούν το άτομο σε έντονη νευρικότητα, χάσιμο βάρους και ακόμη πιθανές ανεπανόρθωτες βλάβες του εγκεφάλου και του Νευρικού Συστήματος.

Τα συμπτώματα του "συνδρόμου αποστέρησης" είναι τόσο οδυνηρά και επικίνδυνα, που κατά περίπτωση ξεπερνούν και εκείνα της ηρωίνης και συμπεριλαμβάνουν σπασμούς και ντελίριουμ. Στη γλώσσα των ναρκομανών τα διάφορα βαρβιτουρικά, όπως και άλλα φάρμακα έχουν δικά τους ονόματα (συνήθως από το χρώμα των χαπιών) και είναι γνωστά ως "μπάρμπς", "χαζόμπαλες", "κόκκινοι διάβολοι", "σφήκες", "μπλού μπέρντς" κ.λπ.

Και τα βαρβιτουρικά, όπως οι αμφεταμίνες βρίσκονται σε κάθε σπιτικό φαρμακείο και αποτελούν εύκολη λεία και οξύτατη πρόκληση για νεαρούς "επίδοξους" ναρκομανείς.


Το όπιο

Το όπιο και τα παράγωγα του, μορφίνη και ηρωίνη, αποτελούν τα πλέον επιθυμητά φάρμακα για τους ναρκομανείς σ' όλο τον κόσμο και προκαλούν πάντοτε οργανική έξη και ψυχολογική εξάρτηση.

Το όπιο προέρχεται από μια ειδική παπαρούνα (Papaver Somniferis), που ευδοκιμεί σε πάρα πολλές χώρες. Οι περισσότερο γνωστές οπιοκαλλιέργειες βρίσκονται στη γειτονική Τουρκία, σε χώρες της Μέσης Ανατολής και σε χώρες της νοτιο-ανατολικής Ασίας γνωστές σαν το "χρυσό τρίγωνο" και της νότιας Αμερικής.

Σε όλες τις χώρες του κόσμου υπήρχαν πάντοτε οπιομανείς και στην Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες η χρήση του οποίου ήταν ευρύτατη. Στο επίσημο εμπόριο οι οπιοκαλλιεργητές προμήθευαν - και συνεχίζουν να προμηθεύουν - χημικά και φαρμακευτικά εργαστήρια με όπιο, για την παρασκευή διαφόρων φαρμάκων που το έχουν σαν βάση τους.

Όπως θα περίμενε κανείς η νόμιμη πώληση οπίου σε αναγνωρισμένα φαρμακευτικά και χημικά εργαστήρια προσφέρει πολύ ασήμαντα κέρδη σε σύγκριση με τη διάθεση του οπίου σε λαθρεμπορικές αγορές. Αυτός είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο πάμπολλες από τις καλλιέργειες οπίου χρησιμοποιούνται όχι για την τροφοδότηση των φαρμακοβιομηχανιών αλλά για το διεθνές λαθρεμπόριο.

Ας σημειωθεί ότι οι προσπάθειες διαφόρων Κυβερνήσεων - Η.Π.Α, Δυτικο - Ευρωπαϊκών χωρών - και ειδικών υπηρεσιών του Ο.Η.Ε. κατέληξαν στο σημείο να παρέχεται σε οπιοκαλλιεργητές (έξοχη είναι η περίπτωση της Τουρκίας) βοήθημα για την καταστροφή καλλιεργειών τους σαν αντιπερισπασμός της τάσης τους να τροφοδοτούν τους λαθρεμπόρους ναρκωτικών. Δε χρειάζονται εκτενή σχόλια αναφορικά με το γεγονός ότι τέτοιες προσπάθειες απέτυχαν να περιορίσουν την καλλιέργεια και το λαθραίο εμπόριο οπίου.

Οπιομανείς συνεχίζουν να υπάρχουν και να ικανοποιούν το πάθος τους καπνίζοντας τους ειδικούς "ναργιλέδες" ή πίπες ή ακόμη τρώγοντας το όπιο. Αλλά οι οπιομανείς είναι ελάχιστοι σε σύγκριση με τους ηρωινομανείς που προτιμούν το δεύτερο παράγωγο του οπίου (το πρώτο καθώς αναφέραμε είναι η μορφίνη) δηλαδή την "ηρωίνη".


Τα παραισθησιογόνα

Τα παραισθησιογόνα φάρμακα συμπεριλαμβάνουν τη μαριχουάνα, το χασίς, το χασισέλαιο, τη συνθετική "μεσκαλίνη" καθώς και το αυτούσιο φάρμακο του κάκτου "πεϊότε" (που περιέχει ελάχιστη ποσότητα μεσκαλίνης), τη ψιλοσυβίνη (Psilocybin) και το "T.H.C." (Tetrahydrocannabinol), που περιέχεται σε μικρότερο ποσοστό στη μαριχουάνα και το χασίς, καθώς και το "LSD" (Lysergic Acid Diethylamide). Ας σημειωθεί ότι το LSD ανακαλύφθηκε και παρασκευάσθηκε σε Γερμανικά εργαστήρια και τα τρία γράμματά του αποτελούν σύντμηση των γερμανικών λέξεων Lysergish Saeure Diethylamide.

Από τα προαναφερθέντα "παραισθησιογόνα", που πήραν το χαρακτηρισμό αυτό επειδή εισερχόμενα στον ανθρώπινο οργανισμό δημιουργούν ποικιλία "παραισθήσεων" το πλέον ισχυρό είναι το LSD. Συγκεκριμένα σε ισόποση δόση οι ενέργειές του είναι 100 φορές ισχυρότερες από την ψιλοσυβίνη και 5.000 φορές ισχυρότερες από την μεσκαλίνη. Μία δόση LSD ενός τετάρτου του εκατομμυριοστού της ουγγιάς μπορεί να προκαλέσει στο άτομο αντιδράσεις, που διαρκούν από πέντε μέχρι και επτά ώρες.

Η ευρύτατη κατάχρηση των παραισθησιογόνων και ιδιαίτερα του LSD συνέπεσε με τη δεκαετία του 1960 με το κίνημα των "χίππυς" και των "παιδιών των λουλουδιών" (Flower Children) και ταυτίστηκε με την εξέγερση της Αμερικανικής και Ευρωπαϊκής νεολαίας ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ και γενικότερα ενάντια στο κοινωνικο-οικονομκό και πολιτικό "κατεστημένο". Το LSD γρήγορα εξαφανίστηκε από το ρεπερτόριο των ναρκομανών και έδωσε τη θέση του στη "μαριχουάνα" για διάφορους λόγους μεταξύ των οποίων οι βασικότεροι ήταν οι ακόλουθοι:

  • Σημαντικό ποσοστό από το LSD που κυκλοφορούσε στο λαθρεμπόριο παρασκευαζόταν σε "πρόχειρα" εργαστήρια και περιείχε πολλές άλλες επικίνδυνες ουσίες με αποτέλεσμα να χάσουν πολλοί νέοι την όραση τους ή να υποστούν μόνιμη καταστροφή εγκεφαλικών ή άλλων κέντρων του Νευρικού τους Συστήματος.
  • Η λήψη του LSD πρέπει να γίνεται παρουσία και άλλων προσώπων διότι μετά την ενέργεια του στο Νευρικό Σύστημα το άτομο χάνει τον έλεγχο των πράξεων του. Πολλοί νέοι αυτοκτόνησαν υπό την επίδραση του LSD, ενώ άλλοι διέπραξαν βιαιότητες και ακόμη δολοφονίες.
  • Τα "συμπτώματα" του LSD παραισθήσεις, απώλεια του ελέγχου των πράξεων του ατόμου, τάσεις αυτοκτονίας ή διάθεση για έγκλημα παρουσιάζονται αναπάντεχα και μετά την πάροδο εβδομάδων ή μηνών από την αρχική λήψη του φαρμάκου και ενώ το άτομο δεν είναι ψυχικά προετοιμασμένο να έχει τέτοιες εμπειρίες και ίσως ούτε καν τις επιθυμεί.
  • Το περιεχόμενο των παραισθήσεών του το άτομο το αντλεί από προσωπικές του εμπειρίες και μάλιστα, επειδή καταπιέζεται το "συνειδητό" το άτομο χάνει τον έλεγχο που ασκεί το "εγώ" του με αποτέλεσμα να απελευθερώνονται από το υποσυνείδητο του ορμές, ανάγκες, επιθυμίες και τραυματικές καταπιεσμένες αναμνήσεις και να συγκλονίζουν τη ψυχική του ισορροπία.

Ομολογίες ναρκομανών που δοκίμασαν το LSD περιγράφουν και φαινόμενα "προέκτασης της συνείδησής" τους σε σημείο ώστε να "βλέπουν μουσική" και να "ακούνε χρώματα". Στα αρχικά πειράματα του καθηγητή Δρ. Λήρυ, πολλοί καλλιτέχνες δήλωναν ότι αυξανόταν δραματικά η δημιουργική τους τάση. Αλλά όλα τα προβλήματα που αναφέρθηκαν και που συνδέονται με τη χρήση του LSD, σε συνδυασμό μάλιστα με το γεγονός ότι το LSD επιδρά σε άτομα με σχιζοφρενική προδιάθεση κατά τρόπο ώστε να δημιουργείται μόνιμη κατάσταση σχιζοφρένειας και άλλες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, βοήθησαν ώστε το LSD να εξαφανιστεί σχεδόν από το ρεπερτόριο φαρμάκων των ναρκομανών.


Η κοκαΐνη

Η κοκαΐνη προέρχεται από τα φύλλα του θάμνου της κόκας που ευδοκιμεί σε νοτιο-Αμερικανικές χώρες. Στη μορφή που την χρησιμοποιούν οι ναρκομανείς η κοκαΐνη είναι μια άοσμη, κρυσταλλική σκόνη με έντονα πικρή γεύση και η επαφή της ναρκώνει άμεσα τη γλώσσα.

Υπήρξαν εποχές στις οποίες η κοκαΐνη χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα σαν τοπικό αναισθητικό. Οι διεγερτικές ιδιότητές της συνίσταται στην θεαματική άνοδο του ψυχισμού - της ψυχικής διάθεσης του χρήστη - που δείχνει διανοητική οξυδέρκεια, "φλυαρία", φοβερές ικανότητες στην αποχή πόνου και σημαντική έλλειψη κόπωσης.

Συχνά η χρήση της δημιουργεί πέρα από την ευφορία, αύξηση των μυϊκών δυνάμεων, αλλά επίσης άγχος και σε μερικά άτομα παραισθήσεις και φοβικές αντιδράσεις. Η κυκλοφορία του φαρμάκου στον οργανισμό επιταχύνει τους παλμούς της καρδιάς ανεβάζει την πίεση και δημιουργεί διαστολή στις κόρες των ματιών.

Τα γενικά συναισθήματα διέγερσης και ευφορίας υποχωρούν μετά από ορισμένες ώρες απολήγοντας σε έντονες καταστάσεις κατάθλιψης (πράγμα που υποχρεώνει το χρήστη να ξαναπάρει τη δόση του). Η υπερβολική δόση κοκαΐνης επιφέρει το θάνατο από ανακοπή της καρδιάς ή εκτεταμένη άπνοια στο αναπνευστικό σύστημα.

Οι ναρκομανείς σε χώρες της Λατινικής Αμερικής "μασάνε" τα φύλλα του θάμνου. Στη βόρεια - Αμερική (ΗΠΑ - Καναδάς) σε Ευρωπαϊκές και άλλες χώρες οι ναρκομανείς εισπνέουν τη σκόνη κοκαΐνης ή κάνουν ενέσεις.

Οι φοβερές διεγερτικές ιδιότητες της κοκαΐνης αναγκάζουν πολλούς "χρήστες" να τη συνδυάζουν με κάποιο "ηρεμιστικό" φάρμακο (την ηρωίνη ή ηρεμιστικά χάπια). Ο συνδυασμός αυτός απολήγει στη δημιουργία ενός υποκειμενικά κυκλοθυμικού συναισθήματος ελεγχόμενης διέγερσης - χαλάρωσης.

Σε ορισμένα άτομα η κοκαΐνη δημιουργεί όχι μόνο ευερεθιστικότητα αλλά έντονα βίαιη συμπεριφορά. Η έλλειψή της οδηγεί το χρήστη σε χρόνια κατάθλιψη αλλά δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί οργανική έξη ίση με την ακατανίκητη ψυχολογική έξη που δημιουργεί η χρήση κοκαΐνης.


Η μαριχουάνα

Το παραισθησιογόνο "μαριχουάνα" παραμένει σαν το πλέον γνωστό και ευρύτατα χρησιμοποιούμενο παράνομο φάρμακο. Ο καθηγητής Τίμοθυ Λήρυ στις δεκαετίες του '60 και '70 ισχυρίζονταν ότι 300 ως 500 εκατομμύρια άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο "καπνίζουν" τακτικά τη μαριχουάνα ενώ σήμερα κάποιοι υποστηρίζουν ότι η χρήση της είναι σχεδόν τόσο διαδεδομένη όσο και η κοινή ασπιρίνη και την καπνίζουν περισσότερα από ένα δις άτομα.

Η "μαριχουάνα" είναι ένα από τα ονόματα με τα οποία οι ναρκομανείς περιγράφουν τα φύλλα και τα κλαριά του θάμνου που ονομάζεται "Ινδική κάνναβη" (Cannadis Indicus) και ευδοκιμεί σχεδόν σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου και φυσικά και στον ελλαδικό χώρο!

Η ινδική κάνναβη περιέχει το παραισθησιογόνο "T.H.C." σε λιγότερη ποσότητα στα φύλλα και κλαριά του θάμνου (αυτά καπνίζουν οι ναρκομανείς) και σε μεγαλύτερη ποσότητα σαν "ρετσίνη" που είναι γνωστή και σαν "χασίς" ή χασισέλαιο. Σε άλλες εποχές οι "χασισοπότες" αποτελούσαν συγκεκριμένες και γνωστές μειονότητες σε κάθε κοινωνικό σύστημα. Σήμερα όμως, κατά γενική ομολογία, η μαριχουάνα και το χασίς χρησιμοποιούνται από άτομα που αντιπροσωπεύουν κάθε φυλή, κάθε ηλικία, κάθε κοινωνική τάξη και κάθε επάγγελμα.

Μεταξύ των διανοουμένων, καλλιτεχνών και μελών των ανωτέρων κοινωνικών τάξεων κάθε κοινωνικού συστήματος η χρήση της μαριχουάνας θεωρείται - και ουσιαστικά είναι - κατά πολύ λιγότερο επικίνδυνη από τη χρήση της "κοκαΐνης" η οποία αποτέλεσε ανέκαθεν το κατ' εξοχή ναρκωτικό των ανωτάτων κοινωνικο -οικονομικών τάξεων. Σε αντίθεση προς τη μαριχουάνα που ο χρήστης την "καπνίζει" την κοκαΐνη την εισπνέει με αποτέλεσμα να καταστρέφει τους εσωτερικούς ιστούς της μύτης και μετά από πολύχρονη χρήση καταστρέφει και σημαντικά κέντρα του νευρικού συστήματος (η κοκαΐνη είναι ψυχοδιεγερτική στις επιδράσεις της στο Κ.Ν.Σ.).

Η μαριχουάνα γνωστή από αρχαιότατους χρόνους, είναι το πλέον πολυσυζητημένο από τα φάρμακα των ναρκομανών. Εκατομμύρια δολάρια έχουν δαπανηθεί για ειδικές μελέτες στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη σχετικά με τις επιπτώσεις της χρήσης της μαριχουάνας στον άνθρωπο. Επιπρόσθετα, τεράστια χρηματικά ποσά ξοδεύονται κάθε χρόνο για την καταστροφή καλλιεργειών ινδικής κάνναβης σε διάφορες χώρες με ειδικούς χημικούς ψεκασμούς και άλλα χρηματικά ποσά προσφέρονται σε καλλιεργητές για να τους αποτρέψουν από την καλλιέργεια και διάθεση της μαριχουάνας (στην περίπτωση αυτή και πάλι ηγετική θέση έχει η Τουρκία, της οποίας οι γεωργοί παίρνουν ειδικά επιδόματα για να μην καλλιεργούν όπιο και ινδική κάνναβη), δυστυχώς όμως χωρίς θετικά αποτελέσματα.

Η επίδραση της χρήσης μαριχουάνας στο ψυχικό κόσμο του χρήστη και στη συμπεριφορά του εξαρτάται από τη "ψυχική διάθεση" του ατόμου. Γι' αυτόν το λόγο σε πολλά άτομα που "πειραματίζονται" με μαριχουάνα τα αποτελέσματα της χρήσης δεν είναι αισθητά, ενώ σε άλλα η μαριχουάνα μπορεί κατά περίπτωση, να διεγείρει ή να καταπραΰνει ή ακόμη να δημιουργήσει έντονες παραισθήσεις.

Οι υποστηρικτές της αποποινικοποίησης της χρήσης μαριχουάνας στον αγώνα τους να την νομιμοποιήσουν τη συγκρίνουν με τον καπνό ενός συνηθισμένου τσιγάρου. Επιστημονικές έρευνες όμως αποδεικνύουν ότι μακροχρόνια χρήση της μαριχουάνας επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου και μάλιστα επιδρά στο νευρικό σύστημα καθώς το χημικό "THC" συσσωρεύεται στους ιστούς του Νευρικού Συστήματος.


Κρακ και Έκσταση

Δύο νέες ναρκωτικές ουσίες έχουν έλθει στον ελλαδικό χώρο τα τελευταία χρόνια αφού στο μεταξύ έχουν δημιουργήσει έντονες ανησυχίες και πολλά θύματα τόσο στις ΗΠΑ όσο και σε Ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Γερμανία και μαζί η Πολωνία, η Βουλγαρία και η πρώην Γιουγκοσλαβία. Στη διάρκεια του 1995 οι διωκτικές αρχές διαπίστωσαν μια σημαντική διόγκωση της κυκλοφορίας των νέων ουσιών "κρακ" και "έκσταση" στην ελληνική αγορά. Η ενημέρωση εκ μέρους τόσο της Interpol όσο και της Europol καθώς και της Αμερικανικής DEA (Drug Enforcement Administration) προς τις ελληνικές αρχές θεωρείται ικανοποιητική.

Το ναρκωτικό "έκσταση" (γνωστό και ως Αδάμ ή και ως Ε ή και XTC) είναι μια παραισθησιογόνος αμφεταμίνη που κατατάσσεται στον Πίνακα Α του άρθρου 4 του Νόμου 1729/87 περί καταπολέμησης της διάδοσης των ναρκωτικών. Συνήθως λαμβάνεται από το στόμα σε μορφή δισκίου και μπορεί να έχει - ανάλογα με το εργαστήριο όπου κατασκευάσθηκε - χρώμα ροζ, λευκό, κίτρινο ή και διαφανές με αναρίθμητα σήματα (οι παραγωγοί χρησιμοποιούν δικά τους χαρακτηριστικά και σημαδεύουν τα χάπια με ανάγλυφες εικόνες από περιστέρι άγκυρα, καρδιά, μανιτάρι, τριφύλλι, γουρούνι, ήλιο, τα αρχικά της πρώην ΕΣΣΔ δηλ CCCP ή ακόμη και τη λέξη ΑΜΟΡΕ) και ονόματα (στη Γερμανία, Βρετανία Ολλανδία και ΗΠΑ τα αποκαλούν περιστέρια αγάπης, ντίσκο μπέργκερς, Ντένις ο τρομερός, σαντιγί, χάβρα κ.ο.κ.).

Τα συμπτώματα από τη χρήση του "έκσταση" γίνονται αντιληπτά μετά από είκοσι λεπτά έως και μία ώρα και διαρκούν συνήθως αρκετές ώρες. Σε μια δοσολογία της τάξης των 75-100mg ο χρήστης έχει την υποκειμενική αίσθηση ευφορίας συνοδευόμενη από ευεξία και ηρεμία. Υπάρχει η αναμενόμενη διαστολή της κόρης των οφθαλμών, το ακούσιο σφίξιμο των σαγονιών και των δοντιών, περιστασιακή ζαλάδα και κάποια εφίδρωση, ξηροστομία και στεγνός φάρυγγας, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού σφυγμού, ανορεξία και στη συνέχεια κόπωση και κατάπτωση. Μετά από την πάροδο της επίδρασης του φαρμάκου ο χρήστης έχει την αίσθηση της μεγάλης πτώσης και κομμάρες.

Το "κρακ" είναι ουσιαστικά παράγωγο κοκαΐνης και έχει εξαπλωθεί με ραγδαίους ρυθμούς καθώς πωλείται στην αγορά σε τιμές φθηνότερες της υδροχλωρικής κοκαΐνης η οποία πωλείται συνήθως σε καθαρότητα 70% και τιμή πεζοδρομίου ύψους 30,000 δρχ ενώ το "κρακ" διατίθεται και σε δόσεις των 100 mg και περιεκτικότητα 75%- 90% και σε τιμή των 3,000 δρχ ανά δόση. Το "κρακ" παρουσιάζει ανοδική τάση χρήσης σε αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες όπου χαρακτηρίζεται με ψευδώνυμα όπως "βραχάκι" ή και "βάση" ακόμη ως "φρη-μπέηζ" και "μαγευτική κοκαΐνη". Το κρακ κυκλοφορεί σε κρυσταλλική μορφή και καπνίζεται συνήθως μέσα στο κανονικό τσιγάρο.

Το "κρακ" είναι εντυπωσιακά γρήγορο στη δημιουργία εθισμού όπου ο χρήστης αισθάνεται την ανάγκη αύξησης των δόσεών του και συνεχούς χρήσης για να διατηρήσει τα επιθυμητά υποκειμενικά ψυχοσυναισθηματικά επίπεδα ευφορίας και διέγερσης και κατά συνέπεια είναι και εντυπωσιακά επικίνδυνο. Τα συμπτώματα της χρήσης του περιλαμβάνουν αύξηση των καρδιακών παλμών, και της πίεσης του αίματος, καταστολή, απώλεια βάρους και νευρικότητα και συχνά παρανοϊκές κρίσεις και δημιουργία παραισθήσεων. Είναι συχνές και οι αναφορές σε απόπειρες αυτοκτονίας των ατόμων που έκαναν χρήση του "κρακ".

Στην Βόρειο Ελλάδα έχουν κατασχεθεί αρκετές ποσότητες δισκίων "έκσταση" πράγμα που επιβεβαιώνει και τη διαδεδομένη χρήση τους από νεαρά άτομα τα οποία δηλώνουν ότι το συγκεκριμένο φάρμακο (όπως και το κρακ) μεγιστοποιούν τις απολαύσεις που έχουν σε χώρους διασκέδασης καθώς τους παρέχουν μεγάλα αποθέματα ενέργειας. Το ίδιο γεγονός της αυξημένης ενεργητικότητας ευθύνεται και για συγκεκριμένες περιπτώσεις νέων που έχουν εισαχθεί εσπευσμένα σε Νοσοκομεία με συμπτώματα διαλείψεων των αισθήσεών τους διαρκείας μερικών λεπτών ή και με συμπτώματα θερμοπληξίας μετά από ώρες χορού και εφίδρωσης στο ζεστό περιβάλλον του νυχτερινού κέντρου διασκέδασης.

Είναι απαραίτητο να τονισθεί ότι το "έκσταση" έχει εντοπισθεί να περιέχει θεϊκό άλας αμφεταμίνης ή σχετικά καθαρό ΜDΜΑ και LSD ή συνδυασμούς αυτών των ουσιών με σκόνη αποξηραμένων μανιταριών σε μορφή δισκίων αντισκωληκίασης των σκύλων μας ή και δισκίων κεταμίνης (που είναι κτηνιατρικά αναισθητικά).

Ουσιαστικά, λοιπόν, ένας πρόσθετος και τεράστιος κίνδυνος με το "έκσταση" είναι ότι οι χρήστες ΔΕΝ ξέρουν ούτε τι αγοράζουν ούτε και τι ακριβώς μέσα από το στόμα τους βάζουν στο αίμα τους!


Εμπορικοί διαλύτες

Η μόδα της χρήσης εμπορικών διαλυτών (νέφτι, βενζίνες, ακόμη και κόλλες) είχε ξεκινήσει στην Αμερική αρχικά στη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 όταν με αφορμή τον μη κηρυγμένο πόλεμο στο Βιετνάμ πολλά νέα παιδιά είχαν εμπλακεί στη χρήση ουσιών παίζοντας με συνθήματα όπως (κάνε χρήση, φτιάξου και βγες από το σύστημα) ή πάλι με τις γνωστές επικλήσεις των παιδιών των λουλουδιών που συνιστούσαν (κάνε έρωτα και όχι πόλεμο) και συνεχίστηκε με μεγαλύτερη ένταση ανάμεσα σε παιδιά του γυμνασίου στη δεκαετία του 1970 και μετά.

Είναι αναμενόμενο, λοιπόν, ακριβώς επειδή τα κοινωνικά προβλήματα μοιάζει να ακολουθούν προδιαγεγραμμένες τροχιές ότι και στην πατρίδα μας οι γονείς χρειάζεται να ασκήσουν ιδιαίτερη φροντίδα στον εντοπισμό χρήσης εμπορικών διαλυτών από τα παιδιά τους. Η επικινδυνότητα σημαντικών καταστροφών σε εγκεφαλικά κύτταρα και ίσως ολόκληρα κέντρα του εγκεφάλου από την χρήση τέτοιων διαλυτών είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο θα πίστευε η κοινή γνώμη.

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Ιούνιος - Ιούλιος 2002
του Dr. Γεώργιου Πιπερόπουλου, Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Από την έκδοση: "Αλκοολισμός και Ναρκωτικά"
του Ταμείου Υγείας Προσωπικού Εθνικής Τράπεζας