Πρόβλημα στο μπάνιο: Τα προϊόντα περιποίησης σώματος βλάπτουν την υγεία μας;

ca_012.jpg
Πολλοί καταναλωτές προσέχουν τα τρόφιμα, που τρώνε, για να είναι σίγουροι ότι θα παραμείνουν υγιείς. Ωστόσο, όταν πρόκειται, για καλλυντικά, γνωρίζουμε πολύ λιγότερα, το τι βάζουμε, στο δέρμα μας, κάθε μέρα.

Για μια σειρά συστατικών καλλυντικών προϊόντων, όπως συντηρητικά, φίλτρα υπεριώδους ακτινοβολίας και αντιμικροβιακές ουσίες, που επιτρέπονται, από την Ε.Ε., υπάρχουν υποψίες ότι προκαλούν βλάβες, στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Μια ομάδα Ενώσεων Καταναλωτών απέστειλε 66 είδη καλλυντικών προϊόντων, σε ένα εργαστήριο, για να μάθει τις ποσότητες και τα μίγματα, στα οποία είμαστε εκτεθειμένοι.

Χημικές ουσίες που διαταράσσουν την ορμονική ισορροπία του οργανισμού μας - μια απειλή για την υγεία
Καθημερινά, είμαστε εκτεθειμένοι, σε ένα ευρύ φάσμα επικίνδυνων χημικών ουσιών, που βρίσκονται, στα τρόφιμα, που τρώμε, στο νερό, που πίνουμε, στον αέρα, που αναπνέουμε και στα προϊόντα, που χρησιμοποιούμε. Κορυφαίοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι υπάρχει μια σημαντική αύξηση, σε σοβαρές και χρόνιες ασθένειες, όπως αλλεργίες και άσθμα, καρκίνος, διαβήτης, παχυσαρκία, στειρότητα και γενετικές ανωμαλίες, που δε μπορούν να εξηγηθούν, μόνο από γενετικές αλλαγές. Εκτός από την αλλαγή των συνηθειών και του τρόπου ζωής, φαίνεται ότι η μόλυνση του περιβάλλοντος έχει φτάσει, σε τέτοιο σημείο, που δημιουργεί σοβαρούς λόγους ανησυχίας.

Ελάχιστα είναι σήμερα γνωστά, για τις επιδράσεις, στο σώμα μας, των πρόσθετων χημικών ουσιών, αλλά φαίνεται ότι ένα τέτοιο «κοκτέιλ» χημικών ουσιών θα μπορούσε να είναι πολύ πιο επιβλαβές, από ό, τι οι επιστήμονες προβλέπουν.

Για παράδειγμα, ορισμένες χημικές ουσίες, μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις, στο ορμονικό μας σύστημα, μιμούμενες, ή εμποδίζοντας τη δράση των φυσικών ορμονών μας. Αν το ευαίσθητο ορμονικό μας σύστημα διαταραχθεί, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι επιζήμιες. Ο ρόλος των ορμονών, στον οργανισμό μας είναι σημαντικός, καθώς, ως "αγγελιοφόροι", στο σώμα μας, μεταφέρουν σημαντικές πληροφορίες, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, στα όργανα-στόχους. Έτσι, οι ορμόνες ελέγχουν ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η ανάπτυξη και η αναπαραγωγή.

ca_004.jpg
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι χημικές ουσίες, που προκαλούν ενδοκρινολογικές διαταραχές, θα μπορούσαν να είναι, ιδιαίτερα επιβλαβείς, για το έμβρυο και το παιδί, κατά τη διάρκεια κρίσιμων σταδίων της ανάπτυξής του, μέχρι και την εφηβεία. Οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις, στο γενετικό υλικό του οργανισμού μας, μπορεί ακόμη και να κληρονομηθούν, στις επόμενες γενιές.

Το Φεβρουάριο του 2013, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) και το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών, για το Περιβάλλον (UNEP), υποστήριξαν ότι οι κίνδυνοι, για ασθένειες, μπορεί να υποτιμηθούν, σημαντικά και ότι οι χημικές ουσίες, που προκαλούν ενδοκρινολογικές ανωμαλίες (EDCs), είναι μια παγκόσμια απειλή, που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η αναφορά αυτή αποτελεί μια ισχυρή έκκληση, προς τους φορείς χάραξης πολιτικής, ότι απαιτούνται ενέργειες, για να τεθούν υπό έλεγχο οι επικίνδυνες χημικές ουσίες και να διασφαλιστεί ότι θα μειωθεί, αποτελεσματικά, η έκθεση των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, σε αυτές.

Ποιες και πόσες επικίνδυνες χημικές ουσίες μπορούν να βρεθούν, στα καλλυντικά καθημερινής χρήσεως;
Δεδομένου ότι οι Ενώσεις Καταναλωτών ανησυχούν, για τις χημικές ουσίες, που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές, μια ομάδα Ενώσεων Καταναλωτών διερεύνησε τις ποσότητες των χημικών αυτών ουσιών, στα πιο συχνής χρήσης καλλυντικά, όπως κραγιόν, λοσιόν σώματος, κρέμα προσώπου και σαμπουάν. Έχουμε επιλέξει, πρώτα από όλα, τα προϊόντα, που χρησιμοποιούνται, συχνά, από τις γυναίκες, ακόμη και όταν είναι, σε κατάσταση εγκυμοσύνης. Προσθέτοντας όλα τα προϊόντα, που οι γυναίκες μπορεί να χρησιμοποιήσουν, σε μια μέρα (π.χ. λοσιόν σώματος, κρέμα προσώπου, μάσκαρα, βάση μεικ απ, αποσμητικό, οδοντόκρεμα κ.λπ.) έχουμε, άμεσα, περισσότερα από 10 προϊόντα, τα οποία μπορεί να περιέχουν πολλαπλές χημικές ουσίες, που χρησιμοποιούνται, είτε για τη συντήρηση του προϊόντος, είτε ως φίλτρα UV, είτε ως γαλακτωματοποιητές. Παρά το γεγονός ότι οι άνδρες μπορεί να χρησιμοποιούν λιγότερα προϊόντα, η χρήση καθημερινά, μόνο του τζελ ξυρίσματος και σαπουνιού, τους καθιστά, πολλές φορές, πιο ευάλωτους, στις χημικές αυτές ουσίες, από τις γυναίκες. Επίσης μερικά από τα προϊόντα αυτά μπορεί να μείνουν, στο δέρμα μας, για πολλές ώρες, δημιουργώντας μεγαλύτερη επικινδυνότητα για την υγεία μας.

ca_009.jpg
Ελέγξαμε τη σήμανση των συστατικών, σε ένα ευρύ φάσμα καλλυντικών προϊόντων, που πωλούνται, στα καταστήματα και αγοράσαμε 66 προϊόντα, που μπορεί να βρει κανείς, κατά μέσο όρο, σε ένα μπάνιο. Ένα εξειδικευμένο εργαστήριο έλεγξε την παρουσία πιθανών επιβλαβών συστατικών, σε κάθε προϊόν. Συνολικά, σε περίπου 20 δείγματα, βρέθηκαν, «ύποπτες» χημικές ουσίες: δηλαδή, χημικές ουσίες, που είτε είναι, ήδη, γνωστές, ή ύποπτες, για ενδοκρινολογικές ανωμαλίες και χρησιμοποιούνται, συχνά, για να αντικαταστήσουν γνωστές επικίνδυνες χημικές ουσίες, για τις οποίες ελάχιστα, μέχρι σήμερα, είναι γνωστά, όπως, η φαινοξυαιθανόλη.

Ενώ όλα τα προϊόντα, που ελέγχθηκαν, συμμορφώνονται, με τα όρια, που θέτει η νομοθεσία, για κάθε ένα, από αυτά, προσπαθήσαμε να μάθουμε, αν υπάρχει κίνδυνος, όταν χρησιμοποιούνται όλα τα προϊόντα, μαζί. Φτιάξαμε διαφορετικά σενάρια χρήσης, λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετική συχνότητα χρήσης κάθε καλλυντικού και κάναμε υπολογισμούς, με και χωρίς αντιηλιακή κρέμα.

Για την αξιολόγηση της ασφάλειας, συμβουλευτήκαμε αρκετούς επιστήμονες, από τον τομέα της τοξικολογίας και της ενδοκρινολογίας, προκειμένου να αξιολογήσουν τη μέθοδο και τους υπολογισμούς μας, ώστε να εκτιμηθεί το επίπεδο του κινδύνου, για τους χρήστες αυτών των καλλυντικών. Ήταν ένας δύσκολος στόχος, καθώς υπάρχουν σημαντικά κενά γνώσης, σε αυτόν τον τομέα. Το να υπερβούμε τα επιτρεπόμενα όρια, πράγμα πολύ πιθανό, όταν χρησιμοποιούμε συνδυασμό καλλυντικών, αποτελεί έναν κίνδυνο, για τους καταναλωτές, που δε μπορεί να αποκλειστεί.

Πώς να προστατεύσουμε τον εαυτό μας; Υπάρχουν για τους καταναλωτές καλύτερες εναλλακτικές λύσεις;
Μεταξύ των δειγμάτων, που έχουν εξεταστεί, μερικά προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία όπως το propylparaben, που έχει βρεθεί, σε 28 από 66 προϊόντα και το φίλτρο UV ethylhexylmethoxycinnamate (OMC). Επιπλέον, η ουσία triclosan, μια αντιβακτηριακή ουσία, έχει βρεθεί να προκαλεί επιδράσεις, στα οιστρογόνα και στο θυρεοειδή. Αν και το triclosan σήμερα, χρησιμοποιείται, σπάνια, μπορεί να βρεθεί, για παράδειγμα, σε κάποια οδοντόκρεμα. Οι καταναλωτές, που ανησυχούν, για τις χημικές ουσίες, που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές, μπορούν να αποφύγουν αυτά τα συστατικά, διαβάζοντας τη σήμανση των καλλυντικών.

Τα προϊόντα καθαρισμού προκαλούν μικρότερη ανησυχία, για την ανθρώπινη υγεία, καθώς έρχονται, για σύντομο χρονικό διάστημα, σε επαφή, με το δέρμα. Ωστόσο, πολλές χημικές ουσίες, που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές, μπορεί, να βρεθούν, σε αυτά τα προϊόντα. Για παράδειγμα, βρήκαμε ένα φίλτρο UV, σε σαπούνι χεριών. Ο κατασκευαστής το είχε προσθέσει, για να σταθεροποιήσει το χρώμα του προϊόντος! Σε κάθε περίπτωση, οι χημικές αυτές ουσίες, στα προϊόντα καθαρισμού, είναι επιβλαβείς, για το περιβάλλον, γιατί καταλήγουν, στα λύματα και οι επιπτώσεις τους δεν είναι αμελητέες.

Προϊόντα, που μένουν στο δέρμα, για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως λοσιόν σώματος, κρέμα προσώπου και τα αποσμητικά έχουν, επίσης, UV-φίλτρα, που δε χρειάζονται, στην καθημερινή ζωή.

Για εμάς τους καταναλωτές είναι πολύ δύσκολο να αποφύγουμε, τις χημικές αυτές ουσίες, αφού έχουν «μπει», στην καθημερινή μας ζωή. Ωστόσο, όσον αφορά τα καλλυντικά, υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις. Αρκετοί κατασκευαστές δε χρησιμοποιούν συστατικά, για τα οποία υπάρχει υποψία, ή είναι γνωστό ότι έχουν αρνητικές επιπτώσεις, στο ορμονικό σύστημα. Οι καταναλωτές μπορούν να βρουν αυτά τα προϊόντα, διαβάζοντας, με μεγάλη, προσοχή τη λίστα των συστατικών, σε κάθε καλλυντικό προϊόν.

ca_003.jpg
Μερικές πρόσθετες συμβουλές:
  • Ας μη χρησιμοποιούμε, την ίδια μέρα, πολλά προϊόντα, που έχουν παρόμοιο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, ας αποφύγουμε τη χρήση μιας λοσιόν σώματος και στη συνέχεια μιας κρέμας, για τον ήλιο.
  • Ας διαβάζουμε, προσεκτικά, τις ετικέτες, με τα συστατικά των καλλυντικών προϊόντων.
  • Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ας μειώσουμε τη χρήση των καλλυντικών. Ας αποφύγουμε, αυτά που έχουν άρωμα, ας χρησιμοποιήσουμε μόνο αυτά, που, πραγματικά, χρειαζόμαστε, ιδιαίτερα, κατά τους πρώτους τρεις μήνες.
  • Ας χρησιμοποιούμε, για τα παιδιά, μόνο προϊόντα, τα οποία προορίζονται, για αυτά. Στα προϊόντα, για ενήλικες υπάρχουν πιο αυξημένες πιθανότητες ότι μπορεί να περιέχονται «ύποπτες» χημικές ουσίες. Ωστόσο και για τα προϊόντα, για τα παιδιά, ας συμβουλευτούμε τις ετικέτες, καθώς υπάρχουν εξαιρέσεις.
  • Στα πιστοποιημένα βιολογικά καλλυντικά (όπως BDIH, Ecocert, NaTure, Cosmebio), δεν υπάρχουν ύποπτα συστατικά.
Εμείς, το ΚΕ.Π.ΚΑ. – Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών:
  • Ζητούμε, από τους κατασκευαστές, να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, για να αποσύρουν, γρήγορα, όλες τις τοξικές, ή τις «ύποπτες» χημικές ουσίες, από τα προϊόντα τους.
  • Ζητούμε, επίσης, μια σωστή και σαφή σήμανση, γιατί η έρευνά μας έδειξε κάποιες αδυναμίες, στο θέμα αυτό.
  • Καλούμε, τέλος, τις αρχές να αξιολογήσουν και να εξασφαλίσουν την ασφάλεια των καλλυντικών λαμβάνοντας υπόψη το κοκτέιλ χημικών, στο οποίο εκτιθέμεθα, κάθε μέρα.