Τα χημικά στην καθημερινή μας ζωή

ho_032.jpgΩς άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι από χημικές ουσίες. "Ακόμα και η αγάπη είναι χημεία!" - Λέει μια διαφήμιση Αμερικανών παραγωγών χημικών. Ωστόσο, δεν μας περιβάλλουν μόνο φυσικά, αβλαβή χημικά.

Ζούμε σε ένα περιβάλλον πλημμυρισμένο από δεκάδες χιλιάδες τεχνητά χημικά, όπως απορρυπαντικά, βαφές και βερνίκια, έπιπλα, χαλιά, παιχνίδια, ρούχα, υφάσματα, καλλυντικά, φάρμακα, οικοδομικά υλικά, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, τηλεοράσεις, φαγητά κ.λ.π. Σήμερα, είναι φανερό ότι μεγάλος αριθμός αυτών των χημικών είναι ή υπάρχει υποψία ότι είναι επιβλαβή για το περιβάλλον και την υγεία μας. Παρ' όλα αυτά, όλο και μεγαλύτερες ποσότητες τεχνητών χημικών παράγονται και κυκλοφορούν στην αγορά κάθε χρόνο. Στη διάρκεια της βιομηχανικής ανάπτυξης των τελευταίων 50 ετών, η παραγωγή χημικών έχει αυξηθεί έως και 400 φορές, σε παγκόσμια κλίμακα.

Σε μία πρόσφατη σφυγμομέτρηση, οι Ευρωπαίοι θεωρούν τα χημικά ως την υπ' αριθμόν ένα απειλή για την υγεία τους, στο μέλλον. Δυστυχώς, οι φόβοι τους δεν είναι αδικαιολόγητοι. Μόλις τώρα, αρχίζουμε να διακρίνουμε τον αντίκτυπο βιομηχανικών χημικών στα οικοσυστήματα και στο ίδιο μας το σώμα.

Ας υποθέσουμε ότι είστε ένας συνηθισμένος πολίτης, που ζείτε, όπως πολλοί από εμάς, σε μία πόλη. Ας ρίξουμε μια ματιά στο πώς εκτίθεστε στα χημικά. Τα ρούχα που φοράτε πιθανόν να είναι από βαμβάκι. Το βαμβάκι είναι φυσικό, σωστά; Κι όμως, συχνά, αναπτύσσεται με τη βοήθεια τεράστιων ποσοτήτων επικίνδυνων εντομοκτόνων, όπως το μέθυλο-παραθείο. Ίχνη τέτοιων εντομοκτόνων βρίσκονται σε ρούχα. Επιπλέον, η επεξεργασία διαφόρων υφασμάτων γίνεται με φορμαλδεΰδη, για να μη ζαρώνουν. Η φορμαλδεΰδη είναι καρκινογόνα και προκαλεί αλλεργίες.

Ίσως φοράτε μακιγιάζ. Ξέρετε τι υπάρχει στα καλλυντικά σας; Τα καλλυντικά περιέχουν χημικά τα οποία μπορεί να είναι επικίνδυνα για το περιβάλλον και για την υγεία. Σαμπουάν, κραγιόν, βερνίκι νυχιών, λοσιόν σώματος κ.λ.π. συχνά περιέχουν αρώματα, στα οποία όλο και περισσότεροι άνθρωποι γίνονται αλλεργικοί. Εκτιμάται ότι, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, 4-8 εκατομμύρια άνθρωποι είναι αλλεργικοί σε αρωματικές ουσίες. Σε αρκετές χώρες, οι έρευνες έχουν δείξει μια ανοδική τάση. Έχουν εντοπιστεί αλλεργιογόνα σε συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν σημαντικά το ισχύον βιομηχανικό όριο για ασφαλή προϊόντα, ακόμα και σε παιχνίδια ή αρώματα, που προορίζονται για παιδιά.

Είναι ώρα για γεύμα. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε έρθει αντιμέτωποι με τους κινδύνους του μολυσμένου φαγητού. Το σκάνδαλο των τρελών αγελάδων (Αγγλία 1996, Δανία 1999) και το σκάνδαλο της διοξίνης, στο Βέλγιο, το καλοκαίρι του 1999, μας υπενθυμίζουν ότι το φαγητό, που, μέχρι πρόσφατα, θεωρούσαμε ασφαλές, αποδείχθηκε ότι δεν είναι. Καταναλώνουμε, λοιπόν, τεχνητά χημικά σε καθημερινή βάση, π.χ. τα λαχανικά και τα φρούτα, που ραντίζονται με εντομοκτόνα.

Τα βιομηχανικά χημικά έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία της βιομηχανικής κοινωνίας, όμως, βλαβερές ουσίες απελευθερώνονται κατά την παραγωγή, χρήση και απόθεση των βιομηχανικών προϊόντων. Κατά συνέπεια, τα τεχνητά χημικά είναι πανταχού παρόντα στο περιβάλλον -στον αέρα, στο νερό, στην τροφή, στο χώμα, στα ιζήματα και στους ζωντανούς οργανισμούς. Επικίνδυνα χημικά εντοπίζονται στους ιστούς, στο αίμα και στο μητρικό γάλα των ανθρώπων και των ζώων, σε όλο τον πλανήτη. Το να ζούμε μακριά από τον πολιτισμό δεν ωφελεί. Οι Εσκιμώοι, που ζουν στο βορειότερο τμήμα του Καναδά, έχουν υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικών τοξινών στο σώμα τους, καθώς η χημική ρύπανση ταξιδεύει με το νερό και τον αέρα και δεν υπολογίζει σύνορα.

Μερικά χημικά μπορούν να προκαλέσουν, για παράδειγμα, καρκίνο και ορμονική διαταραχή, άλλα είναι ακίνδυνα. Το πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι ότι ξέρουμε πολύ λίγα πράγματα για τις συνέπειες των τεχνητών χημικών, που "φοράμε, αναπνέουμε και τρώμε".

Εδώ και χρόνια πολλοί περιβαλλοντικοί και καταναλωτικοί, μη κυβερνητικοί οργανισμοί έχουν επισημάνει ότι η έκθεση σε χημικά προκαλεί ενδοκρινικές διαταραχές. Είναι ένας από τους παράγοντες, που ευθύνονται για μειωμένη ικανότητα αναπαραγωγής σε ανθρώπους και ζώα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι επιστήμονες διατύπωσαν την άποψη ότι η μείωση της ανδρικής γονιμότητας συνδέεται με τη χρήση των χημικών, που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές. Επί του παρόντος, οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο ερευνούν, περαιτέρω, το θέμα και συνεχώς πείθονται ότι υπάρχει μία σύνδεση. Οι ορμόνες παίζουν ένα ρόλο κλειδί στη σεξουαλική διαφοροποίηση και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, της προσωπικότητας και της ευφυΐας. Η φύση και οι άνθρωποι εκτίθενται καθημερινά σε πολλές διαφορετικές συνθετικές / τεχνητές χημικές ενώσεις που, ακόμα και σε μικρές δόσεις, κάνουν απομίμηση των ορμονών, μπλοκάρουν τη λειτουργία των ορμονών ή, αλλιώς, εισβάλλουν στο ενδοκρινικό σύστημα.

Κάποιες ασθένειες ή ανεπιθύμητες μεταβολές στα ανθρώπινα όντα και ζώα, που προκαλούνται, ή ίσως προκαλούνται, από χημικά, που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα, είναι ο καρκίνος των όρχεων, η μειωμένη γονιμότητα, που οφείλεται σε ελαττωματική ποιότητα ή μειωμένη ποσότητα σπέρματος, η παραμόρφωση των γεννητικών οργάνων, σε αρσενικά έμβρυα και ο καρκίνος του μαστού.

Αλλεργιογόνα χημικά

Υπάρχουν αρκετές αιτίες για την πρόκληση αλλεργιών, όπως το εσωτερικό περιβάλλον, τα κατοικίδια ζώα, η σκόνη και τα οικοδομικά υλικά. Μικρομόρια διαφυγόντων αερίων καύσεως πετρελαίου θεωρούνται οι μεγάλοι ένοχοι. Αλλά και τα αρώματα, το νικέλιο, το χρώμιο, η φορμαλδεΰδη και οι εστέρες φθαλικού οξέως π.χ. στα πατώματα από PVC, μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες. Μερικά χημικά προκαλούν άσθμα ή αλλεργίες, άλλα ακόμα και αλλεργικό σοκ. Η αλλεργία επαφής είναι μια μη αναστρέψιμη κατάσταση και ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί είναι ο περιορισμός της έκθεσης του πάσχοντα σε αλλεργιογόνα χημικά. Υπάρχει μία σταθερή αύξηση στα κρούσματα άσθματος και αλλεργιών στη Δυτική Ευρώπη.

Δράση τώρα

Είναι σημαντικό ότι τα χημικά, που προκαλούν ενδοκρινική διαταραχή, δε λαμβάνονται σοβαρά υπόψη στην αναθεώρηση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με τα χημικά. Είναι απαραίτητο να περιοριστεί η απελευθέρωσή τους στο περιβάλλον και συνεπώς, οι κίνδυνοι για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και σήμερα και για τις μελλοντικές γενιές. Σε μία συνεδρίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όλοι οι ειδικευμένοι επιστήμονες πρότειναν ότι τώρα πρέπει να δράσουμε. Ωστόσο, η άποψη της Επιτροπής ήταν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις των χημικών, που προκαλούν ενδοκρινική διαταραχή. Η πολιτική για τα χημικά αφορά όλα τα προϊόντα, που συναντούμε στην καθημερινή μας ζωή. Αλλεργίες, ορμονικές διαταραχές, μείωση της γονιμότητας, μείωση του στρώματος του όζοντος, καρκίνος, ρύπανση των υπόγειων υδάτων είναι μερικά από τα θέματα, τα οποία συνδέονται στενά με την ανεπαρκή πολιτική για τα χημικά. Επομένως, στην αναζήτηση για καλή υγεία και ασφαλές περιβάλλον, η πολιτική για τα χημικά αποτελεί μια βασική προϋπόθεση.

Η πολιτική της Ε.Ε. για τα χημικά είναι περίπλοκη, και επί του παρόντος ανεπαρκής για την προστασία του περιβάλλοντος και των Καταναλωτών από επικίνδυνα χημικά. Υπάρχει έλλειψη γνώσεων για τα χημικά που χρησιμοποιούνται, η οποία οφείλεται στο χρονοβόρο και λεπτομερή έλεγχο των ουσιών και στο γεγονός ότι η ταξινόμηση και η ετικετοποίηση των χημικών ανατίθενται, κυρίως, στους παραγωγούς. Υπάρχει, επίσης, σοβαρό έλλειμμα νομοθεσίας. Το εξαιρετικά χρονοβόρο πρόγραμμα εκτίμησης κινδύνου της Ε.Ε. δεν παρέχει τη δυνατότητα για άμεση απαγόρευση ή απομάκρυνση των πιο επικίνδυνων χημικών.

Και όμως, η πολιτική για τα χημικά πρέπει να θεωρηθεί η ραχοκοκαλιά της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. Η νομοθεσία, που συνεπάγεται είναι αποφασιστική για το πώς η Ευρώπη μπορεί να δράσει σχετικά με την τρύπα του όζοντος, την αλλαγή του κλίματος, τη μολυσμένη τροφή, την προστασία του πόσιμου νερού, την προστασία του Καταναλωτή κ.α. Επιπλέον, το πεδίο της πολιτικής για τα χημικά είναι "πλήρως εναρμονισμένο" πεδίο, υπονοώντας ότι όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. πρέπει να συμμορφωθούν με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ως εκ τούτου, όταν πρόκειται για την προστασία του περιβάλλοντος και των Καταναλωτών, έχει πολύ μεγάλη σημασία να έχουμε μια Ευρωπαϊκή προστατευτική νομοθεσία, που να διέπει τα χημικά.

Η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός χημικών, παγκοσμίως και σήμερα η ετήσια παραγωγή εκτιμάται ότι είναι πάνω από 120 εκατομμύρια τόνους. Δυστυχώς, λείπουν σημαντικές γνώσεις για τα περισσότερα χημικά στην Ευρωπαϊκή αγορά. Πρώτα απ' όλα, δεν έχουμε ακριβή στοιχεία για το πώς πολλά χημικά παράγονται και κυκλοφορούν στην Ευρώπη. Δεύτερον, οι επιπτώσεις των χημικών στο καθημερινό μας περιβάλλον είναι λίγο - πολύ άγνωστες. Εκτιμάται ότι για πάνω από 85% των τεχνητών χημικών λείπουν στοιχεία σχετικά με τις επιδράσεις τους στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Και δυστυχώς, μπορούμε να ελέγξουμε τα χημικά, μόνο όταν ξέρουμε πού παράγονται, πώς χρησιμοποιούνται και τις επιπτώσεις τους στον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Αυτό που ξέρουμε είναι ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση, όπου μπορούμε να ανιχνεύσουμε ένα αριθμό τεχνητών χημικών στο μητρικό γάλα και στους ζωικούς ιστούς, χωρίς όμως να γνωρίζουμε τις πιθανές τους επιπτώσεις.

Ταξινόμηση επικίνδυνων χημικών

Σήμερα, οι χημικές ουσίες γενικά ελέγχονται και ταξινομούνται μία προς μία, και χιλιάδες χημικών χρησιμοποιούνται χωρίς προηγούμενη εκτίμηση και έλεγχο. Αν συνεχιστεί η ξεχωριστή προσέγγιση, οι αρχές θα μένουν για πάντα, απελπιστικά, πίσω. Αντιθέτως, είναι δυνατό να συγκεντρώσουμε τα χημικά και να τα αξιολογήσουμε κατά ομάδες, με τη βοήθεια, για παράδειγμα, ηλεκτρονικών υπολογιστών. Τα λεγόμενα προγράμματα υπολογιστών QSAR μπορούν να συγκρίνουν τις χημικές δομές των ουσιών με εκείνες γνωστών επικίνδυνων ουσιών, και πάνω σ' αυτή τη βάση να δώσουν μια εκτίμηση των κινδύνων του δεδομένου χημικού. Η χρήση τέτοιων προγραμμάτων Η/Υ θα επιτάχυνε αισθητά τη διαδικασία ταξινόμησης, και προτείνουμε ότι η Ε.Ε. θα έπρεπε να κάνει χρήση αυτής της μεθόδου.

Από τις αρχές του 1980 οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς των χημικών έχουν ταξινομήσει περίπου 4000 χημικά μόνοι τους, χωρίς δημόσιο έλεγχο ποιότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το αποτέλεσμα ήταν η διαφορετική ετικετοποίηση ίδιων ουσιών, σε διαφορετικά κράτη - μέλη. Για παράδειγμα, μία χημική ουσία που λέγεται DINP (Di-iso-NonylPathalate), και χρησιμοποιείται για να μαλακώνουν τα πλαστικά PVC, έχει χαρακτηριστεί καρκινογόνα, για εργαστηριακές χρήσεις, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ στη Δανία, πωλείται για εργαστηριακή χρήση, χωρίς τέτοιο χαρακτηρισμό. Οι αρχές έχουν λίγες δυνατότητες να ελέγξουν τις πληροφορίες, πάνω στις οποίες βασίζεται η ετικετοποίηση. Είναι αναγκαίο να ισορροπήσουμε τις ταξινομήσεις, που γίνονται από παραγωγούς και εισαγωγείς, με ένα αποτελεσματικό σύστημα δημοσίου ελέγχου, το οποίο θα περιλαμβάνει πιθανά πρόστιμα από τις αρχές, αν οι ταξινομήσεις αποδειχθούν παραπλανητικές.

Έλλειψη ρύθμισης

Το 1993 αποφασίστηκε η διεξαγωγή σχολαστικής εκτίμησης κινδύνου των χημικών, που είναι ύποπτα για βλάβες στο περιβάλλον και / ή στα ανθρώπινα όντα. Η πρόθεση ήταν να διενεργούνται 25 εκτιμήσεις κινδύνου ετησίως. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του 1999, μόνο 35 αναφορές εκτίμησης κινδύνου έγιναν συνολικά, τα τελευταία δηλαδή εφτά χρόνια. Επίσης, θα έπρεπε να σημειωθεί ότι καμία στρατηγική διαχείρισης κινδύνου δεν έχει, ακόμη, απόλυτα, εφαρμοστεί. Ο αργός ρυθμός, με τον οποίο εκτιμώνται επί του παρόντος τα χημικά, σημαίνει ότι η εργασία της Ε.Ε., σχετικά με την απαγόρευση και τον περιορισμό επικίνδυνων ουσιών, έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Συνεπώς, υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες, πιθανώς, επικίνδυνες ουσίες στην αγορά, οι οποίες δεν έχουν εκτιμηθεί ποτέ.

Σε γενικές γραμμές, η πολιτική της Ε.Ε. για τα χημικά στερείται κριτηρίων, βάσει των οποίων τα χημικά δε θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται καθόλου. Συχνά ξοδεύεται χρόνος και χρήμα για την εκτίμηση ουσιών, οι οποίες, ήδη, γνωρίζουμε ότι δε θα έπρεπε να προσφέρονται στους Καταναλωτές ή να απελευθερώνονται στο περιβάλλον. Αυτή τη στιγμή το θέμα είναι ότι δεν γνωρίζουμε πολλά -γνωρίζουμε όμως αρκετά για να αντιδράσουμε! Οι Καταναλωτές απαιτούν.

Αρχή της πρόληψης

Η αρχή της πρόληψης δίνει στους δημιουργούς της πολιτικής την αρμοδιότητα να ενεργούν, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία βλάβης. Δυνητικά, η αρχή της πρόληψης μπορεί να είναι μια μνημειώδης αλλαγή στον τρόπο λήψης αποφάσεων, σχετικά με το περιβάλλον. Η αρχή της πρόληψης αναφέρεται στη Συνθήκη της Ε.Ε. (Άρθρο 174), ως βασική αρχή στη δημιουργία της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, και στις αρχές του 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για την αρχή της πρόληψης. Αυτή η αρχή, όμως, δεν προσδιορίζεται στη Συνθήκη και μέχρι τώρα, δεν έχει τεθεί σε λειτουργία. Στην πολιτική της Ε.Ε. για τα χημικά, η αρχή της πρόληψης δεν αποτελεί σίγουρα την κυρίαρχη άποψη.

Πέντε απαιτήσεις

Η Ε.Ε. βρίσκεται στη διαδικασία ανάπτυξης μιας νέας πολιτικής για τα χημικά, αφού η τρέχουσα νομοθεσία μαστίζεται από ένα μεγάλο αριθμό σοβαρών μειονεκτημάτων και ελλείψεων. Απαντώντας στην αναθεώρηση, που γίνεται για τα χημικά, το Ευρωπαϊκό Περιβαλλοντικό Γραφείο και η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC) συμφώνησαν στις ακόλουθες απαιτήσεις για τη μελλοντική πολιτική της Ε.Ε. για τα χημικά.
1.Το δικαίωμα γνώσης, που περιλαμβάνει και τη γνώση τι χημικά υπάρχουν στα προϊόντα.
2.Τακτή προθεσμία, μέχρι την οποία πρέπει να έχει εκτιμηθεί ξεχωριστά η ασφάλεια όλων των χημικών, στην αγορά. Όλες οι χρήσεις ενός χημικού πρέπει να αποδεικνύονται ότι είναι ασφαλείς και υπεράνω πάσης λογικής αμφιβολίας.
3.Απόσυρση σταθερών ή βιοσυσσωρευμένων χημικών.
4.Αντικατάσταση των λιγότερο ασφαλών χημικών με ασφαλέστερα εναλλακτικά.
5.Δέσμευση ότι θα σταματήσουν όλες οι εκπομπές επικίνδυνων ουσιών στο περιβάλλον, μέχρι το 2020.

Αυτές οι πέντε στρατηγικές, συνολικά, θα μπορούσαν να απαντήσουν στο πρόβλημα των χημικών. Ο OECD έχει προτείνει την πράσινη φορολογία ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της παραγωγής βλαβερών χημικών. Οι πράσινοι φόροι δεν συνεπάγονται, απαραίτητα, βαρύτερη φορολογία για το συνηθισμένο πολίτη, θα μπορούσαν να αποτελούν τμήμα μιας μεταρρύθμισης της πράσινης φορολογίας, όπου υψηλότεροι φόροι να επιβάλλονται στα επιβλαβή χημικά και χαμηλότεροι φόροι για προϊόντα ασφαλή για τον άνθρωπο και φιλικά για το περιβάλλον. Σήμερα, η τιμή αγοράς δεν καλύπτει το κόστος της ρύπανσης και της βλάβης της υγείας. Αυτά πληρώνονται από τους φορολογούμενους, τα θύματα και το κοινό.

Αντιδρώ - Προστατεύομαι

Πώς είναι δυνατό να αντιδράσουμε σε 100,000 χημικά, τα οποία γνωρίζουμε ελάχιστα ή καθόλου; Υπάρχει κάτι που εμείς, οι Καταναλωτές και Πολίτες, μπορούμε να κάνουμε; Σε ατομικό επίπεδο, μπορούμε να ενημερωνόμαστε περισσότερο για τα προϊόντα, που αγοράζουμε. Μπορούμε να απαιτήσουμε να μην εκτιθέμεθα σε επικίνδυνα χημικά, εξαιτίας αυτών που φοράμε και τρώμε. Έχει μεγάλη σημασία να πιέζουμε τους πολιτικούς, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε το δικαίωμα να γνωρίζουμε για τα χημικά στα προϊόντα που αγοράζουμε. Επιπλέον, οι εθνικές μας κυβερνήσεις μπορούν, πράγματι, να επηρεάσουν την παραγωγή και χρήση των χημικών, για παράδειγμα με την πράσινη φορολογία σε συγκεκριμένες επιβλαβείς ουσίες.

Συχνά, είναι αδύνατο ένας Καταναλωτής να γνωρίζει ποια προϊόντα πρέπει να αγοράσει, έτσι ώστε να προστατεύσει την υγεία του και το περιβάλλον. Πρέπει να είναι αποκλειστικό δικαίωμα των Καταναλωτών η απόφαση και η επιλογή των χημικών, στα οποία θα εκτεθούν. Ένας τρόπος παροχής πληροφοριών για τα προϊόντα είναι η δημιουργία ενός καταλόγου προϊόντων, ο οποίος τουλάχιστον θα περιλαμβάνει προϊόντα, που περιέχουν "ανησυχητικές ουσίες". Επιπλέον, θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στο Internet υπηρεσίες πληροφοριών, εύκολα προσβάσιμες στο κοινό, σχετικά με τα επιβλαβή χημικά. Αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν ένα κατάλογο ανεπιθύμητων χημικών, ένα κατάλογο προϊόντων, που περιέχουν αυτά τα χημικά, ως συστατικά και πληροφορίες για πιθανά υποκατάστατα. Πρέπει να υπάρχουν διάφορα επίπεδα πληροφοριών, ώστε να καθίσταται ο κατάλογος χρήσιμος, τόσο για το κοινό όσο και για τους επιστήμονες.

Σήμερα μπορούμε να βρούμε έναν αριθμό οικολογικών προϊόντων στην αγορά, για παράδειγμα, απορρυπαντικά, υφάσματα και χαρτικά. Τα οικολογικά προϊόντα ελέγχονται είτε από επίσημη αρχή, είτε από ανεξάρτητο φορέα. Προς το παρόν, οι πιο σημαντικές οικολογικές ετικέτες στην Ευρωπαϊκή αγορά είναι: το Ευρωπαϊκό λουλούδι, ο Σκανδιναβικός κύκνος και ο Γερμανικός Γαλάζιος Άγγελος. Κάθε φορά, που αγοράζουμε οικολογικά προϊόντα επισημαίνουμε στους παραγωγούς τις δικές μας περιβαλλοντικές απαιτήσεις σχετικά με το προϊόν.

Τρόποι μείωσης της κατανάλωσης χημικών

Πρέπει να αποφεύγουμε τα περιττά χημικά, αντικαθιστώντας τα στο νοικοκυριό μας ή την εργασία μας με λιγότερο επικίνδυνες, εναλλακτικές λύσεις. Ας αντικαταστήσουμε ένα αριθμό εξειδικευμένων καθαριστικών προϊόντων με ένα γενικό καθαριστικό προϊόν, ας μη χρησιμοποιήσουμε χλωρίνη για απολύμανση και εντομοκτόνα για κηπουρική.

Τα χημικά είναι επικίνδυνα απορρίμματα. Όπου είναι δυνατό, ας αποθέσουμε τα χημικά ή τα προϊόντα, που τα περιέχουν (π.χ. μπαταρίες), με ασφαλή τρόπο.

Η πράσινη δημόσια πολιτική αγοράς μπορεί να υιοθετηθεί σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Στο χώρο εργασίας μπορούμε να συνδυάσουμε την πράσινη κατανάλωση και την προστασία του εξωτερικού περιβάλλοντος με την προστασία του δικού μας περιβάλλοντος εργασίας, π.χ. αγοράζοντας οικολογικούς Η/Υ, οικολογικό φωτοτυπικό χαρτί κ.λ.π.

Δεν ξέρουμε πολλά για τα χημικά που χρησιμοποιούνται, αλλά ξέρουμε αρκετά για να ενεργήσουμε. Σίγουρα, ξέρουμε ότι μερικά χημικά, που χρησιμοποιούνται, είναι επικίνδυνα ή πιθανόν επικίνδυνα και θα έπρεπε να κρατηθούν μακριά από τον Καταναλωτή και το περιβάλλον. Η Ε.Ε. πρέπει να βρει το κουράγιο να καθορίσει σαφή κριτήρια, βάσει των οποίων τα επικίνδυνα χημικά θα απαγορευθούν, άμεσα.

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Μαίου 2002