Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων

yo_026.jpgΗ χώρα μας, τις δύο τελευταίες δεκαετίες, έχει υποδεχτεί χιλιάδες οικονομικούς πρόσφυγες. Η Ελληνική κοινωνία, μετά την δεκαετία του 20, οπότε υποδέχτηκε τους πρόσφυγες από την Μικρασιατική Καταστροφή, μέχρι την δεκαετία του 70, είχε αποκτήσει μια ομογένεια. Έτσι δεν υπήρχε κανένας ουσιαστικός λόγος για την ανάπτυξη της ξενοφοβίας και του ρατσισμού στην χώρα μας. Δυστυχώς, σήμερα, υπάρχει η αίσθηση ότι τμήματα της ελληνικής κοινωνίας επαναπροσδιορίζονται πάνω σε αυτά τα ζητήματα.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. ρώτησε τον Υφυπουργό Εξωτερικών και αρμόδιο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, κ. Γιάννη Μαγκριώτη, ποια μέτρα παίρνει η ελληνική Κυβέρνηση για να αποφευχθεί η ανάπτυξη ρατσισμού και ξενοφοβίας στην χώρα μας. Ευχαριστούμε τον Υφυπουργό για την ανταπόκριση του και δημοσιεύουμε την απάντηση του.

"Ελληνικά νομοθετικά μέτρα και πολιτική κατά της ξενοφοβίας και του ρατσισμού"

1. Με την ευκαιρία του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου κατά του ρατσισμού που διοργανώθηκε στο Στρασβούργο τον Νοέμβριο του 2000, οι Υπουργοί των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για τα συνεχιζόμενα και βίαια κρούσματα ρατσισμού, φυλετικών διακρίσεων, ξενοφοβίας, αντισημιτισμού και έλλειψης αλληλεγγύης τόσο στην Ευρώπη, όσο και σε άλλες περιοχές του κόσμου και δεσμεύτηκαν να προβούν σε περαιτέρω ενέργειες για την πρόληψη και εξάλειψη αυτών των φαινομένων, καθώς και την επίβλεψη και αξιολόγηση τέτοιων δράσεων σε μόνιμη βάση.

2. Σε αυτόν τον τομέα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει επί του παρόντος μια σειρά σημαντικών προκλήσεων.

Η Ελλάδα, μια χώρα που "εξήγαγε" μετανάστες από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90 αντιμετώπισε ένα κύμα νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης και προοδευτικά μετατράπηκε σε χώρα εισδοχής μεταναστών. Οι ελληνικές αρχές εντείνουν τις προσπάθειες τους, ώστε να επιτευχθεί η ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, κατά την διάρκεια της εδώ παραμονής τους.

Προσφάτως, υπήρξε μια αύξηση στον αριθμό των αλλοδαπών παιδιών που φοιτούν σε ελληνικά σχολεία. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί αυτή η νέα πραγματικότητα, οι ελληνικές αρχές υιοθέτησαν, από το 1996, μια διαπολιτισμική προσέγγιση του εκπαιδευτικού συστήματος: ειδικά προγράμματα έχουν σχεδιαστεί και εφαρμόζονται σε μια σειρά σχολείων.

Στη χώρα μας, η ξενοφοβική ρητορική δεν έχει καμιά απήχηση στους πολίτες και κανένα κόμμα δεν περιλαμβάνει ξενοφοβικά στοιχεία στο πολιτικό πρόγραμμα του. Οι ελληνικές αρχές αγωνίζονται να διατηρήσουν και να εμπεδώσουν το πνεύμα της αλληλεγγύης που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία, αλλά συνάμα να αποτρέψουν και να πολεμήσουν κάθε έκφραση ξενοφοβικού αισθήματος, ιδιαίτερα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Η κατάσταση των αθίγγανων, μιας ευαίσθητης κοινωνικής ομάδας ανά την Ευρώπη, απασχολεί ιδιαιτέρως τις ελληνικές αρχές, οι οποίες καταβάλλουν κάθε προσπάθεια στην κατεύθυνση της βελτίωσης του βιοτικού τους επιπέδου και της κοινωνικής τους ένταξης.

3. Προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, η Ελλάδα έχει υιοθετήσει μια σειρά νομικών μέτρων αλλά και συγκεκριμένων πολιτικών, κυρίως στους τομείς την εκπαίδευσης και των ΜΜΕ.

4. Η Ελλάδα έχει υπογράψει και επικυρώσει τα πιο σημαντικά διεθνή κείμενα για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επίσης, συνεργάζεται στενά με τους σχετικούς μηχανισμούς επιτήρησης της αποτελεσματικής εφαρμογής των κανόνων και λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις τους.

5. α) Ομοίως, το ελληνικό Σύνταγμα απαγορεύει τις διακρίσεις με βάση την φυλετική ή την εθνική καταγωγή, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις και προβλέπει ότι οι διεθνείς συνθήκες υπερισχύουν της εθνικής νομοθεσίας. Τα δικαστήρια έχουν την εξουσία και το καθήκον να μην εφαρμόζουν νομοθετικές ρυθμίσεις που αντιτίθενται στο Σύνταγμα ή στο Διεθνές Δίκαιο, και δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην νομολογία υποθέσεων των διεθνών νομοθετικών σωμάτων, που επεξηγούν διεθνή κείμενα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρόσφατα, το Συμβούλιο της Επικρατείας αναγνώρισε εμφανώς την ανάγκη να υιοθετήσει θετικά μέτρα για να επιτευχθεί ουσιαστική ισότητα των δυο φύλων και επιμελήθηκε της συμβατότητας τους προς το Σύνταγμα. Η προαναφερθείσα νομολογία που αφορά την ισότητα των φύλων μπορεί να έχει εφαρμογή και σε υποθέσεις που αφορούν διακρίσεις βασισμένες στη φυλή το χρώμα και την εθνική ή εθνοτική καταγωγή.

β) Το Ελληνικό Κοινοβούλιο δημιούργησε ανεξάρτητες κρατικές οργανώσεις ή επιτροπές οι οποίες έχουν στόχο να προστατεύσουν και να προωθήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα γενικά και ειδικότερα την αρχή της μη διάκρισης.

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης επιβλέπει την εφαρμογή νομοθετικών και άλλων ρυθμίσεων κατά του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και της εξώθησης προς το μίσος στον τομέα των ηλεκτρονικών μέσων. Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έχει επιφορτισθεί με την ευθύνη να ρυθμίζει την συλλογή και την επεξεργασία των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων -όπως αυτά που αφορούν την φυλή, την εθνοτική καταγωγή, πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις- τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης.

Η Υπηρεσία του Συνήγορου του Πολίτη άρχισε να λειτουργεί το Σεπτέμβριο του 1998 και, κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, δέχθηκε πάνω από 20.000 παράπονα. Ειδικότερα, το Τμήμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναλαμβάνει υποθέσεις που αφορούν ισχυρισμούς παραβίασης της προσωπικής ελευθερίας, διακρίσεις με βάση την εθνικότητα ή την εθνοτική προέλευση στη δημόσια διοίκηση, κ.λπ. Το 1999, συστάθηκε η Εθνική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που αποτελείται από εκπροσώπους μη κυβερνητικών οργανώσεων, πολιτικών κομμάτων, δικηγορικών συλλόγων, ανεξάρτητων κρατικών οργανώσεων, συνδικάτων, καθηγητών πανεπιστημίων, κυβερνητικών αξιωματούχων, και ανώτατων Δικαστών. Στην ατζέντα της εν λόγω επιτροπής περιλαμβάνονται ζητήματα που αφορούν την αρχή της μη διάκρισης. Δημιουργήθηκε επίσης μια υποεπιτροπή που ασχολείται με τα δικαιώματα των αλλοδαπών.

γ) Ο ν. 927/1979 είναι η κύρια νομοθετική πράξη που σκοπεύει στην ποινικοποίηση: (1) της εξώθησης σε διάκριση, μίσους ή βίας εναντίον ατόμων ή ομάδων εξαιτίας της φυλετικής, εθνικής και (βάσει του νόμου 1419/1984) θρησκευτικής τους προέλευσης (2) της ίδρυσης και συμμετοχής σε οργανισμούς που προωθούν την οργάνωση προπαγάνδας ή άλλες δραστηριότητες που στοχεύουν στις φυλετικές διακρίσεις (3) της δημόσιας, προφορικής και γραπτής έκφρασης προσβλητικών ιδεών που στοχεύουν στις φυλετικές διακρίσεις (4) της πράξης άρνησης αγοραπωλησίας αγαθών ή προσφοράς υπηρεσιών, ή της θέσπισης ειδικών προϋποθέσεων στις ανωτέρω δραστηριότητες, βάσει φυλετικών διακρίσεων. Στοχεύοντας στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εν λόγω διατάξεων, ο νόμος περί εισόδου και διαμονής των αλλοδαπών δίνει την δυνατότητα στις διωκτικές αρχές να ασκήσουν διώξεις αυτεπαγγέλτως στην περίπτωση ρατσιστικών και άλλων διακρίσεων.

6. Ο νόμος περί εισόδου και διαμονής των αλλοδαπών, που υιοθετήθηκε τον Απρίλιο του 2001, στοχεύει στην επεξεργασία και στην εφαρμογή μιας μακροπρόθεσμης μεταναστευτικής πολιτικής, στην ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, στην προστασία και προώθηση των ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς και στην ενδυνάμωση των νομικών εγγυήσεων κατά των διακρίσεων. Επιπλέον, σε όσους μετανάστες διαμένουν παράνομα στην Ελλάδα δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία για την νόμιμη παραμονή τους: με τον τρόπο αυτό ο νομοθέτης προσπαθεί να αντιμετωπίσει ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα, κυρίως την παράνομη παραμονή στη χώρα ενός σημαντικού αριθμού αλλοδαπών, οι οποίοι, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να συμμετάσχουν στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας ισότιμα με τους Έλληνες πολίτες και τους αλλοδαπούς που κατοικούν νομίμως στην Ελλάδα.

Επιπρόσθετα, η ελληνική νομοθεσία καθιερώνει πλήρη ισότητα των δικαιωμάτων εργασίας (κυρίως στους τομείς των αποδοχών, των συνθηκών εργασίας και της κοινωνικής ασφάλισης) μεταξύ των Ελλήνων πολιτών και των αλλοδαπών που διαβιούν νόμιμα στην Ελλάδα, διευκολύνει την ενσωμάτωση στην οικονομική ζωή της χώρας των αναγνωρισμένων προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των προσωρινών κατοίκων για ανθρωπιστικούς λόγους και ρυθμίζει τη διαδικασία αναγνώρισης του καθεστώτος του πρόσφυγα σύμφωνα με τα διεθνή standards και σε πλήρη συνεργασία με το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
 Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Μάρτιος - Απρίλιος 2002
Άρθρο Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Μαγκριώτη