Μπορείς να ζεις ελεύθερη από το φόβο της βίας. Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

ca_016.jpgΗ βία κατά των γυναικών είναι ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, με παγκόσμια διάσταση. Σίγουρα, δεν είναι σημερινό. Αποτελεί, ουσιαστικά, έκφραση της άνισης κατανομής δύναμης, μεταξύ των δύο φύλων. Το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και, γενικά, οι αντιλήψεις, που επικρατούν, συντελούν στη διάκριση των γυναικών, έναντι των ανδρών. Η βία συνιστά κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι εγκληματική πράξη και τιμωρείται, από το νόμο.

Η Γενική Γραμματεία Ισότητας είναι ο πρώτος φορέας, που δημιούργησε και λειτούργησε Συμβουλευτικά Κέντρα για τη Βία κατά των Γυναικών. Το Κέντρο της Αθήνας λειτουργεί, από το 1988, ενώ το Κέντρο του Πειραιά συστάθηκε και προσφέρει τις υπηρεσίες του, από το 1999. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα παρέχουν δωρεάν ψυχοκοινωνική στήριξη και νομική συμβουλευτική, ώστε να μπορέσουν οι γυναίκες να επιλέξουν και να πάρουν τις αποφάσεις, για το μέλλον τους, που θα είναι καλύτερες, σύμφωνα με το χαρακτήρα τους και τον τρόπο που θέλουν να ζήσουν. Αυτά γίνονται, στο πλαίσιο ολοκληρωμένων δράσεων και παρακολούθησης της εξέλιξης της γυναίκας.

Από το 1993 και σε συνεργασία της Γ.Γ.Ι. με το Δήμο Αθηναίων, λειτουργεί Ξενώνας Κακοποιημένων Γυναικών. Στόχος είναι η εξασφάλιση προσωρινής φιλοξενίας για τις γυναίκες - θύματα βίας και τα παιδιά τους, σε ένα ασφαλές περιβάλλον, σε μια πρώτη φάση. Στον ξενώνα, γίνονται προσπάθειες για την ενδυνάμωση και την επανάκτηση της αυτοεκτίμησης των κακοποιημένων γυναικών, με την υποστήριξη εξειδικευμένου προσωπικού, ώστε να αναλάβουν την ευθύνη της επαγγελματικής, προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στον ξενώνα, μπορούν να ανακαλύψουν ότι η ζωή δεν είναι μονόδρομος, αλλά ότι υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές και διαφορετικές δυνατότητες, πράγμα που θα τους είναι χρήσιμο σε ό,τι επιλέξουν.

Ενδοοικογενειακή βία
Η ενδοοικογενειακή βία είναι η αθέατη βία, που συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες και θεωρείται, δυστυχώς ακόμη και σήμερα, αυστηρά οικογενειακή υπόθεση. Είναι ένα από τα πιο καλά κρυμμένα μυστικά. Τα ίδια τα θύματα, τις περισσότερες φορές, δεν αντιδρούν. Αλλά και όσοι γνωρίζουν δεν επεμβαίνουν, για να τη σταματήσουν. Μια γυναίκα που κακοποιείται έχει ανάγκη την άμεση παρέμβασή μας. Αντιδρώντας, μπορούμε να σώσουμε μια ζωή. Η ανοχή διαιωνίζει το πρόβλημα.

Αίτια
Τα αίτια του φαινομένου της βίας είναι πολύπλευρα και μπορούν να αναζητηθούν στις κοινωνικές αντιλήψεις, όπως η λανθασμένη αναπαραγωγή προτύπων και ο εσφαλμένος τρόπος αντίληψης, που έχουν οι άνδρες, για την ταυτότητα του φύλου τους και στο οικογενειακό περιβάλλον, δηλαδή βιώματα βίας, σε αυτό.

Η κακοποίηση, που ασκούν οι δράστες, πηγάζει από τις εξουσιαστικές τους τάσεις και όχι από τη φτώχεια, την ανεργία ή το αλκοόλ. Η βία κατά των γυναικών, σύμπτωμα μιας κοινωνίας, που κρατά τις γυναίκες, το μισό δηλαδή του πληθυσμού της Γης, σε κατάσταση υποτέλειας, περιθωριοποίησης και διακρίσεων, εμφανίζεται σε όλες τις μορφές και σε όλους τους χώρους και τα πεδία ζωής και δράσης των ανθρώπων.

Μορφές
Σωματική κακοποίηση είναι, όταν ο άντρας:


  • Χτυπάει τη γυναίκα, στο πρόσωπο ή το σώμα, με τα χέρια του ή τα πόδια του.
  • Την απειλεί ή της επιτίθεται, με αιχμηρά αντικείμενα.
  • Τη σπρώχνει βίαια.

Ψυχολογική κακοποίηση είναι, όταν ο άντρας:

  • Χρησιμοποιεί προσβλητικά λόγια, την εξευτελίζει, την ταπεινώνει, τη βρίζει.
  • Την υποτιμά, τη μειώνει, την κάνει να αισθάνεται ότι δεν είναι άξια να πει ή να κάνει τίποτα σωστά.
  • Προσπαθεί να την απομονώσει, από το φιλικό και οικογενειακό της περιβάλλον και, συστηματικά, σχολιάζει αρνητικά και κατακρίνει τις σχέσεις, που έχει μαζί τους.
  • Αποθαρρύνει κάθε προσπάθειά της, για εύρεση εργασίας.
  • Προσπαθεί να την έχει οικονομικά εξαρτημένη.
  • Δεν της επιτρέπει να διαχειρίζεται τα περιουσιακά της στοιχεία.
  • Την αναγκάζει να ζητά χρήματα ή έγκριση, για όλες τις προσωπικές ή οικογενειακές ανάγκες, ακόμα κι αν εργάζεται.
  • Την υποβάλλει σε ψυχολογικούς εκβιασμούς και διλήμματα.

Σεξουαλική κακοποίηση είναι, όταν ο άντρας:

  • Εξαναγκάζει τη γυναίκα σε συνουσία, χωρίς τη θέλησή της.
  • Την αντιμετωπίζει σαν σεξουαλικό αντικείμενο και κριτικάρει τη σεξουαλική της συμπεριφορά.

Προφίλ δράστη
Οι δράστες μπορεί να είναι οποιουδήποτε μορφωτικού, οικονομικού, πολιτισμικού επιπέδου και να ανήκουν, σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Έχουν αυστηρά προκαθορισμένες αντιλήψεις, για το στερεότυπο ανδρικό ρόλο, μέσα στην οικογένεια. Στην πλειοψηφία τους, έχουν μια επιτηδευμένα άψογη κοινωνική συμπεριφορά.

Προφίλ θύματος
Οι γυναίκες, κάτω από τέτοιες συνθήκες, συνήθως, σιωπούν, κλείνονται στον εαυτό τους, χάνουν τον αυτοσεβασμό και την αυτοπεποίθησή τους, η αυτοεκτίμησή τους μειώνεται, νιώθουν παγιδευμένες και, συχνά, παρουσιάζουν συμπτώματα μελαγχολίας και κατάθλιψης. Συνήθως, θεωρούν τον εαυτό τους υπαίτιο, για ό,τι τους συμβαίνει.

Διέξοδος κι όμως, μπορούμε!
Αν βρισκόμαστε, σε μια ανάλογη κατάσταση, ας συνειδητοποιήσουμε ότι δε μας ταιριάζει, δε μας αξίζει κάτι τέτοιο. Ας πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας.

  • Έχουμε το δικαίωμα να ζούμε ελεύθερες, από το φόβο της βίας. Η βία δεν είναι αγάπη. Δε σωπαίνουμε και δεν κάνουμε υπομονή. Έτσι ενθαρρύνουμε τη βίαιη συμπεριφορά.
  • Ήρθε η ώρα να αντιδράσουμε, να αλλάξουμε τη ζωή μας. Ας μην περιμένουμε, άλλο, την αναγνώριση, μέσα από μια σχέση. Ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Τον εαυτό μας μπορούμε να τον αλλάξουμε, τον άλλον όχι.
  • Δεν απομονωνόμαστε και κρατάμε επαφές με την οικογένειά μας και με κάποιους φίλους. Ας μοιραστούμε το πρόβλημά μας, με κάποιον, από το περιβάλλον μας, που είναι διατεθειμένος να μας ακούσει και τον οποίο εμπιστευόμαστε. Αυτό μπορεί να μη μας δώσει άμεση λύση, όμως, θα μας εφοδιάσει με δύναμη να προχωρήσουμε και θα νιώθουμε ότι δεν είμαστε μόνες. Είναι η αρχή για να βγούμε από το τούνελ.
  • Το "συγγνώμη" δεν είναι αρκετό πια. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Οι εικόνες του μυαλού μας μπορούν να γίνουν πιο φωτεινές.
  • Μπορεί να υπάρξει μια καινούρια ζωή. Αξίζουμε κάτι καλύτερο. Ας διεκδικήσουμε αυτό που, δικαιωματικά, μας ανήκει: τη σωματική και ψυχική μας ακεραιότητα, την οικονομική μας ανεξαρτησία και την κοινωνική μας ισοτιμία και αξιοπρέπεια. Δε φανταζόμαστε καν τι αποθέματα εσωτερικής δύναμης έχουμε.
  • Ας καλλιεργήσουμε τον εαυτό μας. Ας μη φοβόμαστε να γνωρίσουμε καινούριους ανθρώπους, να δοκιμάσουμε διαφορετικές δραστηριότητες, επαγγελματικές και μη, για να βρούμε ποια μας ταιριάζει, και να κάνουμε ό,τι πάντα θέλαμε, αλλά ποτέ δε βρήκαμε το κουράγιο να πραγματοποιήσουμε.
  • Ας πιστέψουμε στις δυνάμεις μας. Μπορούμε να επιβιώσουμε. Το δικαίωμά μας στη ζωή δε χαρίζεται. Πρέπει να το υπερασπιστούμε.
  • Ας μην ζούμε υπό την απειλή του φόβου ότι ο σύζυγος θα μας πάρει τα παιδιά. Γι' αυτό, αποφασίζουν τα δικαστήρια.
  • Το ασπρόμαυρο δε μας ταιριάζει. Η ζωή έχει χρώμα.

Τι πρέπει να κάνουμε την ώρα της κρίσης

  • Να καλέσουμε, σε βοήθεια. Εάν νιώθουμε άνετα, μπορούμε να έχουμε μιλήσει στους γείτονες, που εμπιστευόμαστε, ώστε να καλέσουν σε βοήθεια, εάν αντιληφθούν ότι είμαστε εκτεθειμένες σε κίνδυνο.
  • Να τηλεφωνήσουμε σε κάποιο γνωστό, για να ζητήσουμε βοήθεια, χρησιμοποιώντας μια συνθηματική λέξη ή φράση, που θα την ξέρουμε μόνο εμείς κι αυτός.
  • Προσπαθούμε να απομακρυνθούμε από το δράστη, προφυλάσσοντας τον εαυτό μας και τα παιδιά μας, τηρώντας τις νόμιμες διαδικασίες κι έχοντας μαζί μας τα απαραίτητα.

Τρίτα πρόσωπα
Αν γίνουμε μάρτυρας σκηνών οικογενειακής βίας στην πολυκατοικία, στη γειτονιά ή στο δρόμο, πρέπει:

  • Να φωνάξουμε δυνατά ή να κάλεσουμε σε βοήθεια.
  • Να καλέσουμε το 100.
  • Να ακούσουμε τη γυναίκα τι έχει να μας πει και να λάβουμε υπόψη μας, σοβαρά, τους φόβους της. Ας της δείξουμε ότι νοιαζόμαστε, για την ίδια και την ασφάλειά της. Δε την κρίνουμε. Συζητάμε μαζί της, τη βοηθάμε να αισθανθεί άνετα και να μοιραστεί το πρόβλημά της και τη στηρίζουμε συναισθηματικά, ώστε να νιώθει ότι έχει έναν άνθρωπο που μπορεί να εμπιστευθεί.
  • Την ενημερώνουμε για τις υπηρεσίες που υπάρχουν και όπου μπορεί να απευθυνθεί.

Τι μπορούμε να κάνουμε μετά από ένα επεισόδιο βίας

  • Να πάμε στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής μας. Εκεί θα δηλώσουμε την κακοποίηση και θα ζητήσουμε προστασία. Μπορούμε να ζητήσουμε να γίνουν συστάσεις στο δράστη, κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας. Επίσης, μπορούμε να του υποβάλουμε μήνυση ή στο Αστυνομικό Τμήμα ή στον Εισαγγελέα.
  • Να πάμε σε ένα εφημερεύον νοσοκομείο και να υποβληθούμε σε εξέταση. Δεν πρέπει να διστάσουμε να αναφέρουμε τα πραγματικά στοιχεία του συμβάντος. Εάν έχουμε υποστεί σοβαρή σωματική κακοποίηση και δεν μπορούμε να μετακινηθούμε, καλούμε το 166 για να μας μεταφέρει.
  • Να απευθυνθούμε σε μία από τις εξειδικευμένες υπηρεσίες, οι οποίες είναι στελεχωμένες με συμβούλους, που θα μας ακούσουν, θα μας προσφέρουν, δωρεάν, ψυχοκοινωνική στήριξη και νομικές συμβουλές και θα μας βοηθήσουν να ακολουθήσουμε, στη ζωή μας, τους δρόμους, που εμείς επιλέγουμε και μας ταιριάζουν, περισσότερο. Αν έχουμε ανάγκη φιλοξενίας, υπάρχει η δυνατότητα να εξασφαλισθεί προσωρινή διαμονή, για εμάς και τα παιδιά μας.

Που μπορούμε να απευθυνθούμε
Ενδεικτικός Πίνακας Υπηρεσιών Βοήθειας


Γενική Γραμματεία Ισότητας
Συμβουλευτικά Κέντρα, για τη Βία κατά των Γυναικών:

  • Νίκης 11, Σύνταγμα, Αθήνα, Τηλ.: 210 33 17 305-6
  • Αλκιβιάδου 76, Πειραιάς, Τηλ.: 210 41 12 091, 41 29 101

Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας (Κ.Ε.Θ.Ι.)
Κέντρα Πληροφόρησης και Συμβουλευτικής Γυναικών


  • Αθήνα, Καπνικαρέας 19Α, Τηλ.: 210 32 12 690, 32 18 044
  • Θεσσαλονίκη, Συγγρού 30, Τηλ.: 2310 517 959, 523 511
  • Πάτρα, Κανακάρη 101Β, Τηλ.: 2610 620 059, 620 803
  • Ηράκλειο Κρήτης, 1866 αρ. 105, Τηλ.: 2810 341 387, 343 778
  • Βόλος, Αναλήψεως 170, Τηλ.: 24210 78 218-9

Δήμος Αθηναίων Γραφείο Ισότητας

  • Σοφοκλέους 70, Αθήνα, Τηλ.: 210 52 44 657

Κέντρο Στήριξης Οικογένειας (ΚΕ.Σ.Ο.) Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών

  • Ακαδημίας 95, Αθήνα, Τηλ.: 210 38 11 274, 38 11 959

Κέντρο Έρευνας και Υποστήριξης Θυμάτων Κακοποίησης και Κοινωνικού Αποκλεισμού

  • Γ. Παπανδρέου 2, Ιωάννινα, Τηλ.: 26510 78 810, 72 378

Κέντρο Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων και Άλλων Μορφών Κακομεταχείρισης

  • Μοργκεντάου 9, Θεσσαλονίκη, Τηλ.: 2310 281 091, 226 403

Κέντρο Έρευνας και Στήριξης Θυμάτων Κακοποίησης Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων και Προστασίας Μονογονεϊκών Οικογενειών

  • Ελ. Βενιζέλου 15, Πρέβεζα, Τηλ.: 26820 61 481

Σπίτι της Γυναίκας

  • Γρηγ. Ρακιντζή 2, Σέρρες, Τηλ.: 23210 99 500-1

Εθνικό Κέντρο Άμεσης Κοινωνικής Βοήθειας (ΕΚΑΚΒ)

  • 197

Εισαγγελεία Πρωτοδικών Αθήνας

  • Κτίριο Πρώην Σχολής Ευελπίδων - Κτίριο 16, Τηλ.: 210 88 28 744, 8829 033

Εισαγγελεία Πρωτοδικών Πειραιά

  • Σκουζέ 3-5, Τηλ.: 210 45 82 040, 45 20 473

Εισαγγελεία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης

  • 26ης Οκτωβρίου 3, Tηλ.: 2310 520 092, 507 126

Ιατροδικαστική Υπηρεσία Αθήνας

  • Αναπαύσεως 10, Μετς, Τηλ.: 210 92 44 900, 210 92 10 011

Ιατροδικαστική Υπηρεσία Πειραιά

  • Γούναρη 31-35, Τηλ.:210 41 77 876, 41 28 639

Στις Διευθύνσεις Κοινωνικής Πρόνοιας των κατά τόπους Νομαρχιών
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Φεβρουαρίου-Μαρτίου 2004