Πωλήσεις από απόσταση Συγκριτική Διαφήμιση Το νέο νομοθετικό πλαίσιο

te_021.jpgΜε την Κοινή Υπουργική Απόφαση Ζ1-496/7.12.2000 αναθεωρούνται οι διατάξεις για τις συμβάσεις από απόσταση και τη συγκριτική διαφήμιση του Ν. 2251/1994, με στόχο την προσαρμογή τους προς τις διατάξεις των Οδηγιών 97/7/ΕΚ και 97/55/ΕΚ και τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου.

Α. ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ

Εισαγωγή

Η αύξηση της προσφοράς προϊόντων και υπηρεσιών από απόσταση με τη χρήση νέων μεθόδων, όπως είναι π.χ. το τηλεμάρκετινγκ, αλλά και η καθιέρωση νέων τεχνολογιών, όπως είναι το Internet (Internet - shopping), καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη ενός σύγχρονου και εξειδικευμένου νομικού πλαισίου, που θα στοχεύει στην προστασία του Καταναλωτή.

Η νέα υπουργική απόφαση αναθεωρεί την προηγούμενη νομοθεσία που αφορά τις πωλήσεις από απόσταση και τη συγκριτική διαφήμιση. Με τον τρόπο αυτό γίνεται ένα ακόμα βήμα προς τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή.

Ορισμός των συμβάσεων από απόσταση

Η νέα ρύθμιση του άρθρου 4 παρ. 1 Ν 2251/1994 υιοθετεί τη διατύπωση του άρθρου 2 παρ. 1 της Οδηγίας 97/7/ΕΚ (1) και ορίζει ως σύμβαση από απόσταση κάθε σύμβαση που αφορά σε αγαθό ή υπηρεσία και συνάπτεται στο πλαίσιο ενός συστήματος προμήθειας αγαθών ή παροχής υπηρεσιών από απόσταση και η οποία οργανώνεται από τον προμηθευτή χωρίς ταυτόχρονη φυσική παρουσία του προμηθευτή και του καταναλωτή, με τη χρησιμοποίηση τεχνικής επι-κοινωνίας από απόσταση για τη διαβίβαση της πρότασης για σύναψη της σύμβασης και την αποδοχή.

Προϋπόθεση για την υπαγωγή μιας σύμβασης στην έννοια των συμβάσεων από απόσταση δεν αποτελεί πλέον το να συνάπτεται ύστερα από πρόταση του προμηθευτή, όπως συνέβαινε με το προηγούμενο νομικό καθεστώς. Αρκεί το ότι η σύμβαση συνάπτεται στα πλαίσια ενός συστήματος τηλεαγορών και ότι για την κατάρτιση της χρησιμοποιείται κάποιο μέσο επικοινωνίας από απόσταση. Τα μέσα επικοινωνίας από απόσταση, που εμπίπτουν στη σχετική ρύθμιση, αναφέρονται ενδεικτικά στο β' εδάφιο της ίδιας ως άνω διάταξης και περιλαμβάνουν, μεταξύ των άλλων, τα έντυπα με ή χωρίς παραλήπτη, καταλόγους, το τηλέφωνο, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, την τηλεόραση κ.λπ. Σαφώς εμπίπτουν στη σχετική ρύθμιση και οι on line αγορές μέσω διαδικτύου, παρότι δεν γίνεται ρητή αναφορά σε αυτές(2).

Το τυπικό μέρος της σύμβασης

Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 4 του Ν. 2251/1994, η σύμβαση από απόσταση είναι άκυρη υπέρ του Καταναλωτή, αν πριν από τη σύναψη της ο Καταναλωτής δεν ενημερώθηκε με τα μέσα της χρησιμοποιούμενης τεχνικής επικοινωνίας κατά τρόπο σαφή αναφορικά με τα ουσιώδη στοιχεία και όρους της συμβάσεως(3). Και ιδίως για την ταυτότητα του προμηθευτή, τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του αγαθού ή της υπηρεσίας, την τιμή, την ποσότητα και τις δαπάνες μεταφοράς, καθώς και τον ΦΠΑ, τον τρόπο πληρωμής κ.λπ., τη διάρκεια ισχύος της προσφοράς ή της τιμής, το δικαίωμα υπαναχώρησης, το κόστος χρησιμοποίησης του μέσου επικοινωνίας από απόσταση, όταν υπολογίζεται με βάση άλλη εκτός των τιμολογίων και την ελάχιστη διάρκεια ισχύος της σύμβασης για διαρκείς ή περιοδικές συμβάσεις προμήθειας αγαθών ή υπηρεσιών.

Νέα είναι η πρόβλεψη στην ίδια παράγραφο του άρθρου 4, κατά την οποία στην περίπτωση τηλεφωνικών επικοινωνιών, η ταυτότητα του προμηθευτή και ο εμπορικός σκοπός της κλήσης πρέπει να διευκρινίζονται σαφώς στην αρχή οποιασδήποτε συζήτησης με τον Καταναλωτή.

Το δικαίωμα υπαναχώρησης

Θεμελιώδης είναι η διάταξη της παρ. 10 του άρθρου 4 του Ν. 2251/1994, κατά την οποία ο Καταναλωτής έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει αναιτιολόγητα εντός ελάχιστης προθεσμίας δέκα εργάσιμων ημερών από την παραλαβή του αγαθού ή της υπηρεσίας, επιστρέφοντας το αγαθό στην αρχική του κατάσταση. Σε αυτή τη διάταξη προστίθεται μία νέα ρύθμιση, κατά την οποία η προθεσμία υπαναχώρησης είναι τρίμηνη, εάν ο προμηθευτής δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην παρ. 9 (ήτοι να αποστέλει στον Καταναλωτή εγγράφως πληροφορίες σχετικές με τους όρους της σύμβασης, να ενημερώνει σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης, να αποστέλει υπόδειγμα υπαναχώρησης κ.λπ.). Η προθεσμία των 10 ημερών θα αρχίσει να τρέχει, αν εντός του τρίμηνου ενημερωθεί κατάλληλα ο Καταναλωτής.

Επισημαίνεται ότι στην εποχή του Ίντερνετ η απαίτηση για τήρηση εγγράφου τύπου δεν θα έπρεπε να είναι απόλυτη, αλλά να επιτρέπεται η ενημέρωση του Καταναλωτή και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου(4).

Με την ως άνω Κοινή Υπουργική Απόφαση τροποποιούνται και άλλες διατάξεις του άρθρου 4 του Ν. 2251/1994. Δύο είναι οι πιο σημαντικές ρυθμίσεις που πρέπει να αναφερθούν εδώ.

Κατά πρώτον, στις περιπτώσεις, που το τίμημα καλύπτεται εν όλω ή εν μέρει από πίστωση, τότε, εφόσον ο Καταναλωτής ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης από τη σύμβαση, μπορεί να καταγγελθεί και η σύμβαση πίστωσης χωρίς καταβολή αποζημίωσης.

Κατά δεύτερον, σε περίπτωση δόλιας χρήσης της πιστωτικής κάρτας του Καταναλωτή στο πλαίσιο σύμβασης από απόσταση, ο Καταναλωτής μπορεί να ζητήσει ακύρωση της πληρωμής κατά τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και την επαναπίστωση ή επιστροφή των ποσών, που έχουν κατάβληθεί.

Β. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Με την Υπουργική Απόφαση τροποποιούνται, επίσης, οι διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 8 του Ν. 2251/1994 για τη συγκριτική διαφήμιση, σύμφωνα με την Οδηγία 97/55/ΕΚ της 6.10.19975. Οι τροποποιήσεις της ρύθμισης της συγκριτικής διαφήμισης δεν είναι ουσιώδεις, αλλά περιορίζονται κυρίως στην προσθήκη ορισμένων παραγράφων και σε λεκτικές διαφοροποιήσεις.

Στις προϋποθέσεις του επιτρεπτού της συγκριτικής διαφήμισης, ήτοι ότι δεν είναι παραπλανητική, δεν προκαλεί σύγχυση μεταξύ του διαφημιζόμενου και ενός ανταγωνιστή, δεν είναι υπο-τιμητική, δυσφημιστική για έναν ανταγωνιστή και δεν επιδιώκει να επωφεληθεί από τη φήμη σήματος ή άλλου διακριτικού γνωρίσματος ανταγωνιστή, προστίθεται και ότι:
α) για προϊόντα με ονομασία προέλευσης, αφορά σε κάθε περίπτωση όλα τα προϊόντα με την ίδια ονομασία προέλευσης και
β) δεν παρουσιάζει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία ως απομίμηση ή αντίγραφο αγαθού ή υπηρεσίας, που φέρουν σήμα κατατεθέν ή εμπορική επωνυμία.

Τέλος, προστίθεται η παρ. 8α΄ στο άρθρο 9 του παραπάνω νόμου, κατά την οποία κάθε συγκριτική διαφήμιση, που αναφέρεται σε ειδική προσφορά, επιτρέπεται, εφόσον επισημαίνει με σαφή τρόπο την ημερομηνία κατά την οποία λήγει η προσφορά ή, εφόσον χρειάζεται, ότι η ειδική προσφορά εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Ακόμα, ορίζεται ότι, στην περίπτωση που η ειδική προσφορά δεν έχει αρχίσει ακόμα, πρέπει επίσης να επισημαίνεται η ημερομηνία έναρξης της περιόδου, κατά την οποία ισχύουν η ειδική τιμή ή άλλοι ειδικοί όροι.

Γ. ΚΡΙΤΙΚΗ

Ενώ είναι απολύτως θετική η εναρμόνιση του ελληνικού δικαίου με τις Οδηγίες 97/7/ΕΚ και 97/55/ΕΚ, επισημαίνεται ότι η εναρμόνιση αυτή γίνεται - ένα έτος μετά την τροποποίηση του Ν. 2251/1994 από τον Ν. 2741/1999 - εσπευσμένα, κατά τη λήξη της προθεσμίας εφαρμογής τους καθώς και ότι δεν έχει προηγηθεί συγκεκριμένη επεξεργασία των κοινοτικών ρυθμίσεων και προσαρμογή τους στα νέα δεδομένα της κοινωνίας των πληροφοριών.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

1. L 144/19 της 4.6.1997. Βλ. Ν. Reich, Die Neue Richtlinie 97/7/EG uber den Verbraucherschutz bei Vertragsabschlussen im Fernabsatz, EuZW 1997, σελ. 581-589, M.Martinek, Verbraucherschutz im Fernabsatz - Leserhilfe mit Merkpunkten zur neuen EU - Richtlinie, NJW 1998, σελ. 207 επ.

2. Βλ. /. Ιγγλεζάκη, Προστασία του καταναλωτή στις τηλεαγορές μέσω IΝΤΕΡΝΕΤ, ΕΕμπΔ 2000, σελ. 820 επ. (842).

3. Ιδίως πρέπει να ενημερώνεται ο καταναλωτής για τους όρους της σύμβασης που είναι επιβαρυντικοί γι' αυτόν, βλ. Γ. Καράκωστα, Προστασία του καταναλωτή - Ν. 2251/1994, Αθήνα - Κομοτηνή 1997, σελ. 91.

4. Βλ. άρθρο 11 παρ. 1 της Οδηγίας 2000/31/ΕΚ.

5. ΕΕ 1290 της 23.10.1997, σελ. 18.

Το άρθρο του Ι.Δ. Ιγγλεζάκη, μέλους του ΚΕ.Π.ΚΑ., αναδημοσιεύεται από το Νομικό περιοδικό "ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ" τευχ. 23 - Ιαν. /Φεβρ. 2001
 του Ιωάννη Δ. Ιγγλεζάκη
Δ.Ν., Δικηγόρου
 Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Απριλίου - Μαϊου 2001