Αντιβιοτικά στα ζώα και στην παραγωγή τροφίμων

ca_086.jpgΣύντομα μετά την ανακάλυψη και την εκτεταμένη εισαγωγή των αντιβιοτικών στην ιατρική πρακτική (50 χρόνια πριν), οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι τα μικρόβια μπορούν να αναπτύξουν αντίσταση σε αυτά. Όσο περισσότερα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται, τόσο γρηγορότερα αναπτύσσεται αντίσταση.


Σύντομα μετά την ανακάλυψη και την εκτεταμένη εισαγωγή των αντιβιοτικών στην ιατρική πρακτική (50 χρόνια πριν), οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι τα μικρόβια μπορούν να αναπτύξουν αντίσταση σε αυτά. Όσο περισσότερα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται, τόσο γρηγορότερα αναπτύσσεται αντίσταση.

Όταν αναπτύσσεται τέτοια αντίσταση, τα αντιβιοτικά δεν μπορούν πλέον να σταματήσουν την ανάπτυξη των μικροβίων, και γι' αυτό το λόγο τα αντιβιοτικά δεν είναι πλέον ικανά για την θεραπεία της αρρώστιας. Η αντίσταση στα αντιβιοτικά μπορεί να μετατρέψει τις εύκολα αντιμετωπίσιμες μολυσματικές ασθένειες σε ασθένειες που απαιτούν παρατεταμένη θεραπεία, εκτενή νοσοκο-μειακή περίθαλψη ή προκαλούν τον θάνατο.

Από τις αρχές της δεκαετίας του'50, οι κτηνοτρόφοι χρησιμοποιούν τα αντι-βιοτικά σαν ένα εργαλείο στην εκτροφή ζώων. Προσθέτουν αντιβιοτικά στην τροφή των ζώων για να αντιμετωπίσουν τα δυσμενή αποτελέσματα της διαβίωσης των ζώων σε συνωστισμό, την φτωχή υγιεινή, και να αυξήσουν το σωματικό βάρος των ζώων. Η ευρεία όμως αυτή χρήση προκαλεί την ανάπτυξη της αντίστασης των παθογόνων μικροβίων στα αντιβιοτικά. Τα ανθεκτικά μικρόβια, που δεν καταπολεμήθηκαν από τα αντιβιοτικά, μπορούν να μολύνουν τους ανθρώπους που καταναλώνουν κρέας μολυσμένων ζώων.

Πρέπει όμως να τονίσουμε και το γεγονός ότι ακόμα και τα μη παθογόνα μικρόβια μπορεί να αναπτύξουν ανθεκτικότητα απέναντι στα αντιβιοτικά. Αυτά τα μη παθογόνα μικρόβια μπορούν να μεταφέρουν τα γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά, και στα παθογόνα μικρόβια, όταν έρχονται σε επαφή μεταξύ τους. Και αυτό βέβαια μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες που να είναι ανθεκτικές στην αντιβίωση.

Σήμερα, τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται στα ζώα με τρεις τρόπους: θεραπευτική χρήση (αντιβιοτικά παρεχόμενα για την θεραπεία των ζώων που υποφέρουν από μια μόλυνση), προληπτική χρήση (αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη εξάπλωσης μολυσματικών ασθενειών) και την προώθηση της ανάπτυξης (αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της χώνεψης ή της απορρόφησης της τροφής).

Οι καταναλωτές ανησυχούν:

Σήμερα η αντίσταση στα αντιβιοτικά είναι ένα αναπτυσσόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Υπάρχει μεγάλη ανησυχία σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των αρχών υγείας, των ιατρών και των ερευνητών που εργάζονται στο πεδίο των μολυσματικών ασθενειών, ότι η γρήγορα αναπτυσ-σόμενη αντίσταση των μικροβίων στα αντιβιοτικά θα μειώσει σημαντικά τις δυνατότητες θεραπείας κοινών μολυσμα-τικών ασθενειών στους ανθρώπους, με αυξημένες θανατηφόρες επιπτώσεις.

Οι καταναλωτές αναγνωρίζουν ότι τα αντιβιοτικά έχουν να παίξουν ένα ζωτικό ρόλο στην ιατρική και την κτηνιατρική περίθαλψη. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπό-ψη ότι κανένα καινούριο αντιβιοτικό δεν είναι πιθανό να είναι διαθέσιμο στο κοντινό μέλλον, ανησυχούν εξαιρετικά για την δραματικά αναπτυσσόμενη αντίστα-ση των μικροβίων που προσβάλουν τον άνθρωπο και τα ζώα.

Οι κυριότεροι παράγοντες που δημιουργούν και διογκώνουν το πρόβλη-μα είναι: η μη ελεγχόμενη χρήση των αντιβιοτικών στην ανθρώπινη ιατρική, η υπερβολική χρήση τους στην εκτροφή ζώων, και η χρήση των αντιβιοτικών σε φυτά για την προστασία της σοδειάς. Όσον αφορά την ζωική εκτροφή, όπως προαναφέρθηκε τα αντιβιοτικά δεν χρησιμοποιούνται μόνο για την θεραπεία των μολυσματικών ασθενειών, χρησιμοποιούνται για να εμποδίσουν την ανάπτυξη των μολυσματικών ασθενειών σε υγιή ζώα, αλλά και σαν προωθητές της ανάπτυξης στην πάχυνση (αυξητικοί παράγοντες).

Φυλές βακτηρίων, που έχουν αναπτύξει αντοχή στα αντιβιοτικά, (όπως η Σαλμονέλα, το Καμπυλοβακτήριο και το E.coli) έχουν μεταδοθεί από τα ζώα στους ανθρώπους, διαμέσου των τροφίμων.

Η αντοχή σε ένα αντιβιοτικό μπορεί να οδηγήσει σε αντοχή και σε άλλα συγγενικά αντιβιοτικά. Για παράδειγμα, ένα βακτήριο που αντέχει στο Avoparcin, (ένα αντιβιοτικό που χρησιμοποιείται στις ζωοτροφές), μπορεί επίσης να αντέξει στο Vancomycin, το πιο ισχυρό αντιβιο-τικό που χρησιμοποιείται εναντίον του Σταφυλόκοκκου.

Τέλος, η χρήση των αντιβιοτικών ως αυξητικοί παράγοντες ενθαρρύνει την εγκατάσταση ανθεκτικών βακτηρίων σαλμονέλας, E. coli, κλπ. στο πεπτικό σύστημα των ζώων.

Συμπερασματικά, πιστεύουμε ότι η αυξανόμενη αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά είναι ένα καλό παράδειγμα περίπτωσης όπου η αρχή της προφύ-λαξης έπρεπε να εφαρμοστεί στα αρχικά στάδια του προβλήματος. Δείχνει επίσης πόσο σπουδαία είναι η άμεση εφαρμογή της αρχής αυτής για να αποφύγουμε επιδείνωση του προβλήματος.

(πηγή: TACD Transatlantic Consumers Dialogue)
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Φεβρουαρίου 2001