Υπολείματα Φυτοφαρμάκων

fo_060.jpgΕίναι πλέον κοινό μυστικό ότι το σύστημα ελέγχου τροφίμων στη χώρα μας πάσχει σοβαρά, με συνέπεια τον πλημμελή έλεγχο των τροφίμων και την έκθεση της υγείας και της ασφάλειας του Καταναλωτή, σε μια εποχή όπου οι κίνδυνοι πληθαίνουν και η ιχνηλάτησή τους γίνεται όλο και δυσκολότερη.

Δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του, ο ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων) ούτε "ενιαίος" έγινε αλλά ούτε και (ουσιαστικός) "φορέας" ελέγχου. Με πρόσφατη δήλωση στα έντυπα μέσα στις αρχές του καλοκαιριού, η πρόεδρος του ΕΦΕΤ κα Χριστίνα Παπανικολάου, δήλωσε ότι ο ΕΦΕΤ υπολειτουργεί λόγω του μειωμένου προσωπικού που διαθέτει (μόλις το 10% του απαιτούμενου) που προέρχεται από αποσπάσεις και μετατάξεις υπαλλήλων από άλλες υπηρεσίες. Αυτό βέβαια δείχνει τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα με την οποία η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το τόσο σοβαρό και ευαίσθητο θέμα του ελέγχου των τροφίμων. Χωρίς οργανωμένες υπηρεσίες ελέγχου, έλεγχοι δεν γίνονται. Και όπου δεν υπάρχουν έλεγχοι δεν υπάρχουν κρούσματα. Απόδειξη η εμφάνιση κρούσματος σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας αμέσως μόλις άρχισε η εφαρμογή του "γρήγορου τεστ" στη χώρα μας.

Οι έρευνες του ΚΕ.Π.ΚΑ.

Εν όψει αυτής της απαράδεκτης κατάστασης, το ΚΕ.Π.ΚΑ. έθεσε εγγράφως στα υπουργεία Γεωργίας και Ανάπτυξης το πρόβλημα του ελέγχου τροφίμων στη χώρα μας και ζήτησε πληροφόρηση για τις ενέργειες της πολιτείας στο θέμα αυτό. Εν αναμονή απάντησης των ερωτημάτων που τέθηκαν (θα κοινοποιηθούν εν καιρώ στους καταναλωτές) το ΚΕ.Π.ΚΑ. άρχισε να πραγματοποιεί έρευνα περιορισμένης κλίμακας, με δειγματοληπτικούς ελέγχους φρούτων σε επίσημα (πανεπι-στημιακά) εργαστήρια για προϊόντα υψηλού κινδύνου. Στόχος του ΚΕ.Π.ΚΑ. ήταν να ενημερώσει τα μέλη του και τους καταναλωτές σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων που διατίθενται στην Ελληνική αγορά.

Ένας τέτοιος έλεγχος έγινε τον περασμένο Ιούνιο, για υπολείματα φυτοφαρμάκων σε δέκα συνολικά δείγματα φράουλας και κερασιών από την αγορά της Θεσσαλονίκης. Με σύγχρονες μεθόδους ανάλυσης αναζητήθηκε η παρουσία 60 ενεργών φυτοπροστατευτικών ουσιών (φυτοφαρμάκων). Από τα δέκα δείγματα, τα τρία βρέθηκαν θετικά, με μετρήσιμες ποσότητες υπολειμάτων φυτοφαρμάκων, μέσα στα επιτρεπόμενα όρια (ΜRL). Συγκεκριμένα βρέθηκαν δύο δείγματα φράουλας θετικά σε pyrazophos μέχρι 42 +/- 3 ppb (μικρογραμμάρια/κιλό) και ένα δείγμα κερασιών θετικό σε chlorothalonyl με 17+/- 3 ppb (μικρογραμμάρια/κιλό).

Πρέπει βέβαια να γίνουν δύο επισημάνσεις:

  • Δεδομένης της υψηλής δαπάνης τέτοιων αναλύσεων, ο αριθμός των δειγμάτων που εξετάσθηκε ήταν αρκετά μικρός για να βγάλει κανείς στατιστικά τεκμηριωμένα συμπε-ράσματα Αυτό σημαίνει πως με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων θα μπορούσε να βρεθούν κάποια δείγματα αντικανονικά, δηλαδή με υπολείματα φυτοφαρμάκων πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια.
  • Αν και οι μετρηθείσες τιμές φυτοφαρμάκων είναι μέσα στα επιτρεπόμενα όρια, αυτό δεν σημαίνει ότι τα εν λόγω προϊόντα είναι ασφαλή για τον καταναλωτή, για δύο λόγους:
      α. Τα υπολείματα σε οποιαδήποτε επίπεδα επιβαρύνουν την υγεία του καταναλωτή γιατί δρουν αθροιστικά (συσσωρεύονται στον οργανισμό), ενώ η πρόσληψή τους γίνεται ταυτόχρονα από πολλαπλές πηγές. Άρα επιτρεπτό (εντός ορίων) δεν σημαίνει απαραίτητα και ασφαλές.
      β. Ο τρόπος προσδιορισμού των ανωτάτων επιτρεπόμενων ορίων έχει αμφισβητηθεί διεθνώς και βρίσκεται υπό μελέτη για αναθεώρηση, γεγονός που σημαίνει πως αναμένεται η τροποποίηση των ορίων αυτών, ιδιαίτερα για να ληφθεί υπ' όψιν η διαφορετική έκθεση και ευαισθησία δια-φορετικών ομάδων ατόμων. Εξ άλλου η υπερκατανάλωση ενός επιβαρημένου προϊόντος μπορεί αμέσως να οδηγήσει σε υπέρβαση της επιτρεπόμενης πρόσληψης. Αυτό λοιπόν που σήμερα θεωρείται επιτρεπτό (εντός ορίου), μπορεί να αποδειχθεί ότι είναι τελικά επισφαλές.

Συμπέρασμα

Όσο οι μηχανισμοί ελέγχου είναι ανύπαρκτοι, ο Έλληνας Καταναλωτής βρίσκεται καθημερινά εκτεθειμένος σε πλείστους όσους διατροφικούς κινδύνους που, μπορεί να μην δημιουργούν άμεσο πρόβλημα υγείας, αλλά σίγουρα μας επιβαρύνουν και προκαλούν προβλήματα μετά την πάροδο ικανού χρόνου έκθεσης. Η πολιτεία αρνείται πεισματικά να πάρει τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του Καταναλωτή. Ο Καταναλωτής έχει έναν και μοναδικό δρόμο για να αντιδράσει στην κατάσταση αυτή. Συνειδητοποιώντας τους κινδύνους που διατρέχει, να απαιτήσει να γίνει σεβαστό το βασικό δικαίωμά του για πρόσβαση σε ασφαλή προϊόντα και υπηρεσίες.

  • Οι Καταναλωτές έχουν κι αυτοί τη δική τους ευθύνη για την κατάσταση την οποία υφίστανται.
  • Οι Καταναλωτές έχουν χρέος να οργανωθούν σε ενεργές, ανεξάρτητες από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα καταναλωτικές οργανώσεις και να τις ενισχύσουν στον άνισο αγώνα που δίνουν.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. και οι καταναλωτικές οργανώσεις της Ομοσπονδίας Ενώσεων Καταναλωτών Ελλάδας (ΟΕΚΕ), θα συνεχίσουν να κάνουν ελέγχους και να δίνουν τον αγώνα τους με τα περιορισμένα μέσα που διαθέτουν.

Πυκνώστε τις τάξεις των οργανώσεων της ΟΕΚΕ για να δώσουμε όλοι μαζί τον αγώνα ενάντια στην καθημερινή παραβίαση των δικαιωμάτων μας σε βάρος της υγείας μας, του περιβάλλοντος, των αξιών και των συμφερόντων μας.
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Αυγούστου - Σεπτεμβρίου 2001